język polskijęzyk angielski

Janosch

Janosch

Janosch to pseudonim literacki Horsta Eckerta, urodzonego 11 marca 1931 w Zabrzu, w dzielnicy Zaborze-Poremba na Górnym Śląsku pisarza niemieckojęzycznego, autora głownie (lecz nie tylko) literatury dziecięcej.

Jego ojciec Jan (niem. Johann) był hutnikiem. Matka Jadwiga (niem. Hedwig) z domu Głodny była osobą bardzo religijną. Ze względu na alkoholowe skłonności  ojca duży udział w jego wychowaniu mieli dziadkowie. W 1944, w wieku 13 lat, Janosch zaczął swoją pierwszą pracę w fabryce jako ślusarz. 1 czerwca 1945 (data niepewna) razem z rodzicami został wysiedlony do Niemiec i zamieszkał w  Oldenburgu, gdzie znów podjął pracę w fabryce, tym razem tekstylnej, oraz naukę w szkole zakładowej. W 1946 roku komisja weryfikacyjna przyznała rodzinie Eckertów obywatelstwo polskie. Od 1953 roku mieszkał jednak w Monachium. Tutaj podjął naukę malarstwa, którą po paru semestrach przerwał. Osiedlił się w końcu w San Miguel na Teneryfie.

Janosch jest autorem popularnych na całym świecie książeczek dla dzieci. Książeczką, która dała początek całemu cyklowi pozycji dla  dzieci, była Ach, jak cudowna jest Panama (niem. Oh, wie schön ist Panama). Bohaterami cyklu są Miś i Tygrysek. Cykl obejmuje ponad 120  pozycji (wg innych źródeł 160), które przetłumaczono na ponad 30  języków, a szereg z nich wydano też w języku polskim. Autor jest  uzdolnionym grafikiem, sam ilustruje swoje opowiadania, a stworzone  przez niego wizerunki wykorzystano przy tworzeniu filmów animowanych oraz ozdabianiu ubrań dla dzieci.

W 1970 wydał książkę Cholonek, czyli dobry Pan Bóg z gliny (niem. Cholonek oder Der liebe Gott aus Lehm, polskie tłumaczenie z przedmową Wilhelma Szewczyka 1975) - przejmującą plebejską historię o losach mieszkańców Górnego Śląska od lat 30. do 50. XX wieku. Powieść w 2004 r. została przeniesiona na deski sceniczne przez Teatr Korez z Katowic.

Janosch, choć jest pisarzem niemieckojęzycznym, o sobie mówi : "Czuję się Ślązakiem, to moja narodowość, to moja religia". Stwierdził też w wywiadzie dla katowickiej Gazety Wyborczej: "Sam po trochu czuję się Polakiem. W mojej rodzinie tylko nazwisko Eckert jest niemieckie. Pozostali moi dziadkowie nazywali się Piecha, Morawiec, Głodny". Za swoją twórczość był wielokrotnie nagradzany, w tym Federalnym Krzyżem Zasługi oraz Nagrodą Górnośląską, przyznawaną przez śląskie ziomkostwo.

Pseudonim Janosch powstał (jak mówi anegdota, której Horst Eckert nie dementuje), kiedy skierował do druku swoje pierwsze opowiadanie Historia konia Wałka (1960) i podpisał je "Janusz", co niemiecki zecer "poprawił" na Janosch. Podczas ostatniego pobytu na Śląsku poprosił, aby używać polskiego zapisu jego pseudonimu Janosz.

Od 2005 r. katowicka redakcja Gazety Wyborczej przyznaje nagrodę Cegły Janoscha Ślązakom, którzy rozsławiają region. Wyróżnieni tą nagrodą otrzymują prawdziwe cegły wykute ze ścian familoka w Zabrzu, w którym Janosch przyszedł na świat. Cegły wydobył jeden z dziennikarzy Wyborczej, tuż przed rozbiórką budynku.