Ganczar, Maciej

Bohaterowie dramatu zmagają się z symptomami starzenia się. Towarzyszy im poczucie braku akceptacji i świadomość, że nie są w stanie sprostać wymaganiom współczesnej estetyki i uczestniczyć w pogoni za ideałem piękna. Zamykają się we własnym świecie, uciekając przed obowiązkami, narzucanymi im przez świat zewnętrzny. 

„Nic mi nie jest, jestem niczym, będę niczym, do niczego nie dojdę z poczucia obowiązku zarabiania, obowiązku znalezienia mieszkania, obowiązku poszukiwania partnera, obowiązku zorganizowania sobie wieczoru, obowiązku wykonywania telefonu, obowiązku artykulacji, obowiązku oglądania telewizji, obowiązku oglądania własnego ciała, obowiązku zrzędzenia, obowiązku pieprzenia się. Ale nic mi nie dolega” – konstatuje Teresa, jedna z postaci. Podobnie jak rodzice jej męża, Andreasa, od niepamiętnych czasów tkwiący w wypalonym małżeństwie, tak też przyjaciółka rodziny i sporadyczna ekskochanka Roberta Iris zmaga się z postępującym procesem rozpadu własnej fizjonomii. Ta trzydziestolatka poszukuje dowodów swojego upadku, które wcześniej obserwowała u rodziców. 

Całe życie pięciorga bohaterów niezmiennie obraca się wokół powolnego i nieubłaganego rozkładu ciała. Wszyscy już dawno poddali się upływowi czasu, wyczekując kolejnych przejawów kryzysu. Jest on wystarczająco silny, żeby wszystko mu podporządkować. Szczęście rodzinne, kariera zawodowa, próba utrzymania związku, dzień powszedni, nawet zakupy – schodzą na drugi plan w obliczu nowej zmarszczki, nowej egzemy czy kolejnego kilograma nadwagi. Kiedy bliscy nie są w stanie patrzeć na swoje odbicie w lustrze i na siebie nawzajem, niemożliwe jest utrzymanie jakichkolwiek, choćby pozornych więzi międzyludzkich. Jedynym rozwiązaniem jest ustalenie grafiku dnia, tak żeby nikt nikomu nie musiał pokazywać się na oczy. Sztuka Genazino to tragikomiczny obraz rodziny zamkniętej w hermetycznym świecie, „klubie żywych trupów”, bez szans na jakąkolwiek odmianę.

Maciej Ganczar, ze wstępu do książki „Dobry Boże spraw, żebym oślepł”

Grupa podrzędnych artystów (Bossard, Manuel, Pianista, Nieznajoma) chce przekonać dyrektora generalnego spółki filmowej Pandora do wyprodukowania ich filmu. W tym celu wymyślają podstęp. Jeden z nich, Bossard, podszywa się pod profesora psychiatrii, zgłębiającego tajniki parapsychologii. Wspólnie odgrywają seans spirytystyczny, podczas którego udają, że wywołują ducha „Nieznajomej z Sekwany” – kobiety, której ciało zostało wyłowione kilkadziesiąt lat wcześniej ze słynnej paryskiej rzeki. Po tajemniczej nieznajomej pozostała wyłącznie maska pośmiertna, wyrzeźbiona przez pewnego artystę, będącego pod wrażeniem jej hipnotyzującego uśmiechu… Ich determinacja i podstęp niczym kula śnieżna, uruchamiają lawinę wielu nieporozumień i komplikacji. Od nieuzasadnionej zazdrości, przez oskarżenia, aż do ujawnienia prawdy o historii „Nieznajomej z Sekwany”, która okazuje się być daleka od stworzonej wokół niej legendy…

Komedia Ödöna von Horvátha jest inteligentną parodią filmowego światka. Ujawnia jego hermetyczność i powierzchowność. Bezimienni aktorzy i statyści, marzący o karierze w filmie, nie mają szans na dostanie się do zamkniętego i owianego prestiżem środowiska inaczej niż poprzez kłamstwa i groteskowe podstępy. Okazuje się jednak, że będąc nieznaną nikomu aktorką wystarczy znaleźć się na odpowiednio prestiżowym bankiecie, pozwolić się sfotografować i dać krótki wywiad do poczytnego czasopisma o swoim najnowszym (nieistniejącym) projekcie, po czym spotkać bogatego markiza, któremu będzie zależeć na zatajeniu prawdy o „Nieznajomej z Sekwany”, i w ten sposób uzyskać pieniądze na produkcję zupełnie innego filmu (który będzie ekranizacją dotychczas niepublikowanej powieści twojego narzeczonego) oraz pracę dla ciebie i twoich kolegów, bezrobotnych artystów.

Austriacki autor pisząc Głową w mur osadził akcję sztuki we współczesnym mu Paryżu. Czyli w pierwszej połowie dwudziestego wieku. Pytanie jednak, czy przez te sto lat w filmowym światku faktycznie tak wiele się zmieniło… Może się okazać, że - niezależnie od niepodważalnego technologicznego postępu - w rzeczywistości, pod względem naszej mentalności raczej się cofamy...

Młoda sprzedawczyni butów na dyskotece poznaje Jana, który zdaje się być zupełnie kimś innym niż jej byli partnerzy. Już w taksówce dociera do Tanji, że jej nowy znajomy nie ma żadnej przyszłości. W naturalnym odruchu troski pozwala mu u siebie zamieszkać, żywi go i w końcu daje mu pieniądze. Kiedy dociera do niej, że powinna się z nim rozstać, tuż przed Bożym Narodzeniem dowiaduje się o ciąży. Kłopoty się nawarstwiają. Najważniejszym problemem stojącym przed młodą kobietą jest pytanie o moment, w którym należy powiedzieć Nie.

• Sztuka została opublikowana w II-tomowej Antologii sztuk współczesnych autorów niemieckich wydanej przez ADiT.

Podstarzały aktor czeka na przełom w swoim życiu, jego żona w tym czasie szuka odpowiedniej restauracji na wieczorne wyjście. Atmosferę zamieszania wzmacnia pojawienie się w mieszkaniu pary wiekowych naukowców. Podczas gdy aktor poszukuje nieśmiertelności w roli swojego życia, naukowcy zapewniają ją sobie pigułką długowieczności, która, w zależności od potrzeb, odmładza, postarza lub usypia – hibernuje. Tymczasem za oknem szaleje koniec świata.

• Sztuka została opublikowana w II-tomowej Antologii sztuk współczesnych autorów niemieckich wydanej przez ADiT.

Rzecz o wielkim uczuciu i jeszcze większej próbie, na jaką jest ono wystawione. O walce o prawdę i o moralności w sytuacji ekstremalnej. Czworo przyjaciół wspina się w Nepalu na siedmiotysięcznik. Świeci słońce, robią wspólne zdjęcie na pamiątkę. Jest cudownie, do czasu gdy nadchodzi burza. Sarah nagle znika, a Tom dostaje lęku wysokości. Schronienie w pieczarze wydaje się być tylko tymczasowym rozwiązaniem. Pojawiają się pytania egzystencjalne. Co się stanie, gdy zabraknie jedzenia? Co się stanie z osoba nienadającą się do transportu? Co jest słuszne, a co błędne? Później w szpitalu Tom próbuje dojść do prawdy o tym, co zaszło w jaskini. Ale czy jest możliwa jedna prawda? Czy po zgłębieniu prawdy może być jeszcze mowa o historii miłosnej?

• Sztuka została opublikowana w II-tomowej Antologii sztuk współczesnych autorów niemieckich wydanej przez ADiT.

Jedna z głównych bohaterek, Nadja, ze strachu przed światem zewnętrznym nie wychodzi z domu. Umawia się jednak e-mailowo z Andym, który wiąże randkę z seksem. Początkowa otwartość Nadji przeraża go, dalszy przebieg spotkania przy dżinie z tonikiem i orzeszkach ziemnych jest zupełnie inny od wcześniejszych wyobrażeń Andy’ego. Johanna i Johann – kiedyś idealna para – z sentymentu postanawiają spotkać się znowu. Snują wielkie plany na niedaleką przyszłość. Cztery osoby, których życia wzajemnie się przeplatają, zmierzają stopniowo ku wspólnemu, oddzielnie przeżywanemu, niespodziewanemu zakończeniu. Nie na darmo Becker mówi o końcach świata w liczbie mnogiej. Wynika to z jego tezy, iż każdy z nas ma swoją wizję końca świata, dla każdego z nas świat kończy się przecież na swój sposób.

• Sztuka została opublikowana w II-tomowej Antologii sztuk współczesnych autorów niemieckich wydanej przez ADiT.

Dyrygent jazzowy to opowieść o przeciwstawieniu się nazizmowi przez człowieka, który nade wszystko ukochał jazz i marzył o karierze dyrygenta jazzowego. Muzyka, jazz może być tu symbolem duszy, indywidualności, radości życia, optymizmu. „Nie ma bardziej sugestywnego wyobrażenia władzy niż praca dyrygenta - to zdanie Eliasa Canetti jest mottem do sztuki. Dyrygent jazzowy to także refleksja nad „władzą nad sobą”, nad wolnością. To także historia o optymizmie i radości życia, o marzeniach.

Impulsem do napisania sztuki była historia wuja autora Pála Almásy, aresztowanego na Węgrzech za działalność na rzecz ruchu oporu. Sztuka zaczyna się w chwili, gdy orkiestra niepokoi się nieobecnością dyrygenta. Wreszcie zjawia się młoda kobieta, która przejmuje jego funkcję. To siostrzenica działającego w ruchu oporu Pála, pełni ona tu rolę pośredniczki i szczególnego „świadka” historii. Cała historia opowiedziana jest z dużą dozą absurdalnego komizmu, hrabalowskiego dystansu, gdzie nazistowscy kapo prędko stają się więźniami innych nazistów, ludzie giną i zostają ocaleni w wyniku nieprawdopodobnych przypadków. Pál jest zakochany w muzyce jazzowej, w swingu wielkich zespołów. Cieszy się każdym amerykańskim zwycięstwem, bo to zwycięstwo jazzu nad muzyką marszową. Maszyna drukarska, na której drukuje ulotki antywojenne, przypomina mu orkiestrę. „Pojedyncze cylindry, części żeliwne i śruby pasowały do siebie niczym partia trębacza do sekcji rytmicznej, niczym saksofon do trąbki... a tercja do seksty... ale także niczym akord septy do następującej po nim subdominanty.” Pál zostaje aresztowany, a gdy naziści, uciekając, zabijają wszystkich więźniów, cudem unika rzezi, bo w pośpiechu po prostu zapomniano o nim.

Po wojnie wyjmuje z szafy garnitur dyrygenta, który wisi na nim jak na wieszaku, a wcierając brylantynę, dostrzega kilka siwych włosów.

Sztuka jest wspaniałym polem do popisu dla aktorki, która dyrygując przed niewidzialną lub rzeczywistą orkiestrą (autor pisze w didaskaliach, że, w razie potrzeby, może być to 3-4 muzyków lub jeden pianista), opowiada o emocjach ludzi w czasie wojny.  „Na przykładzie Karajana czy Karla Valentina można zauważyć, że dyrygowanie jednoczy w sobie wszystkie środki wyrazu i triki wielkiej sztuki teatralnej.”

• Sztuka została opublikowana w II-tomowej Antologii sztuk współczesnych autorów niemieckich wydanej przez ADiT.

Punktem wyjścia dla autorki Kerstin Specht jest cytat z Georgesa Louisa de Bufona: „Bez zwierząt natura człowieka byłaby jeszcze mniej zrozumiała” – zawarty w pracy Giorgia Agambena pt. „Der Mensch und das Tier” (Człowiek a zwierzę) opublikowanej we Frankfurcie w roku 2003. Autorka dramatu dąży do ukazania skomplikowanych stosunków międzyludzkich we współczesnym świecie, posługując się między innymi  symboliką zwierząt zamkniętych w klatkach ogrodu zoologicznego – może tak. W ludzkich czynnościach Specht dopatruje się podobieństwa do zachowań wilków, pingwinów, niedźwiedzi, panter, tygrysów czy też nosorożców. Podczas gdy zwierzęta swój spokojny żywot pędzą w zamknięciu, ludzie miotają się w quasi-wolnym świecie i (pod)świadomie szukają spokoju, przebywając wśród zwierząt pozbawionych potrzeby życia. Znudzeni miejską zabawą, clubbingiem w najlepszych lokalach, bohaterowie poszukują nowej rozrywki w zoo, gdzie odbędzie się najważniejszy i najlepszy melanż – impreza, która wymyka się spod kontroli.

• Sztuka została opublikowana w II-tomowej Antologii sztuk współczesnych autorów niemieckich wydanej przez ADiT.