węgierski

(1967) Poeta, dramatopisarz, prozaik węgierski od zawsze zakochany w teatrze. Realizacje sztuk Zoltána Egressego Polsce: Portugalia - Prapremiera Polska w reż. Zbigniewa Brzozy (Teatr Telewizji); w reż. Iwony Kempy, Teatr Polski w Poznaniu, 2004 r.

Niebieski, niebieski, niebieski – Prapremiera Polska Teatr im. Wilama Horzycy, reż. Iwona Kempa, 2005 r.

Szczaw, frytki - od ponad dziesięciu lat jest regularnie grana na scenach węgierskich, doczekała się kilkunastu wystawień, w repertuarze Teatru Kameralnego w Budapeszcie (Budapesti Kamaraszínház) jest od 12 lat; znają tę sztukę widzowie w Anglii (New End Theater w Londynie), Czechach (Uherské Hradiste, Dejvicke Divadlo w Pradze, Jihoceske Divadlo w Pradze, Guiga w Pradze) na Słowacji (Divadlo West w Bratysławie), Niemczech (tri-bühne w Stuttgarcie), Bułgarii (Satira w Sofii), Serbii (w Nowym Sadzie) i w Rosji.

W antologii sztuk węgierskich Wróg publiczny i inne dramaty węgierskie z roku 2017 ukazała się nowa sztuka Egressego - Zwyczajna środa.

Ur. na Węgrzech. Absolwent anglistyki Uniwersytetu ELTE w Budapeszcie, obecnie kierownik literacki w Teatrze Narodowym. Autor dwóch powieści, dramatopisarz, tłumacz dramatów angielskich. Laureat licznych nagród literackich. W 1997 i 2000 roku jego dramaty zostały uznane przez węgierskich krytyków teatralnych za najlepsze dramaty sezonu. W 1998 (za dramat Polowanie z nagonką) i w 2000 (w 2000 za Miesiąc katów) zdobył nagrodę za najlepszy dramat sezonu przyznawaną przez Cech Dramaturgów. W 2000 przyznano mu również nagrodę literacką im. Ernő Szépa za Miesiąc katów, który w 2005 Washington Post uznał komedią roku. 

Sztuki autora: Miesiąc katów - dramat, Kitty Flynn - komedia

Węgierski poeta, pisarz i dramaturg ur. 1960. Jeden z najwybitniejszych twórców węgierskich, ceniony przez krytykę, lubiany przez czytelników i publiczność. Studiował filologię węgierską i rosyjską na uniwersytecie w Segedynie oraz estetykę na Uniwersytecie w Budapeszcie. 

W drugiej połowie lat osiemdziesiątych redagował w drugim obiegu czasopismo Narancsszivszonett (Sonet Pomarańczowego Serca). W latach dziewięćdziesiątych wydał sześć tomów poezji i trzy powieści: Dzsigerdilen. A szív gyönyörűsége (Dżigerdilen. Zachwyt serca), Xanadu. Föld, víz, levegő (Xanadu. Ziemia, woda, powietrze) oraz Közötte apának és anyának, fölötte a nagy mindenségnek (Między ojcem i matką, ponad wielkim wszechświatem).

Jest laureatem wielu nagród i wyróżnień literackich oraz artystycznych, między innymi nagrody za najlepszy dramat sezonu 2002, nagrody za dramat dla młodych pisarzy w 2004 roku, Nagrody Cechu Dramaturgów za najlepszy węgierski dramat sezonu 2004 oraz nagrody Sándora Máraia w 2009 roku. Jest ponadto dwukrotnym stypendystą Fundacji Sorosa i Stypendium Literackiego im. Zsigmonda Móricza. Jolanta Jarmołowicz przełożyła do tej pory na język polski sześć dramatów Háya: Géza-dzieciak (w 2004 spektakl dyplomowy łódzkiej filmówki w Teatrze Studyjnym w Łodzi, premiera w Teatrze Telewizji oraz Teatrze Studio w reżyserii Zbigniewa Brzozy w 2005 roku), Stary Franka Hernera (wystawiony w Teatrze Polskim w Poznaniu w reżyserii Iwony Kempy w 2005 roku), Syn wujka Stefka (spektakl w reż. László Bérczesa zaprezentowany na Festiwalu KONTAKT w Toruniu w 2007 roku), Ślubuję ci miłość i wierność (prapremiera polska w Teatrze im. Wilama Horzycy w Toruniu w reżyserii Iwony Kempy w 2009 roku), Niedzielny obiad (Vasárnapi ebéd) oraz Most nad doliną – polska prapremiera 29 marca 2014 w Teatrze im. Aleksandra Fredry w Gnieźnie w reżyserii Joanny Grabowieckiej; sztuka ukazała się w wydanej przez ADiT antologii Młodzi Węgrzy online.

Aktor, muzyk, dramatopisarz i reżyser ur. w 1970 roku. W latach 1990-97 pracował w budapeszteńskim Teatrze Arvisura jako aktor, a później także jako reżyser. W 1998 powołał do życia własny zespół teatralny, dla którego pisze sztuki. Zespół Teatralny Béli Pintéra (Pintér Béla Társulata) od sześciu lat przygotowuje premiery dla Teatru Szkéné, a ostanio też dla Teatru Narodowego w Budapeszcie. Jego ważniejsze utwory to Parasztopera (Opera chłopska), A Démon gyermekei (Dzieci Demona) i Párhuzamos óra (Zegar równoległy). Królowa ciast w przekładzie Jolanty Jarmołowicz jest pierwszym dramatem Pintéra drukowanym w  języku polskim (książkę Nowe sztuki Węgierskie w przekładach Jolanty Jarmołowicz i Jerzego Czecha wydało wydawnictwo Panga Pank w dwutomowej Antologii Nowego Dramatu Węgierskiego „Kolizje", Kraków 2010), a zarazem pierwszym, który został wystawiony na polskiej scenie - prapremiera odbyła się w Teatrze Jaracza w Olsztynie w roku 2012.

Więcej o autorach i sztukach węgierskich dostępnych w ADiT

Węgierski dramatopisarz, scenarzysta, reżyser, nauczyciel akademicki. Od 1990 roku publikuje wiersze, sztuki i recenzje teatralne, pisze dramaty muzyczne i musicale. Laureat prestiżowych nagród literackich i teatralnych. Założyciel, a w latach 1996-2001 współpracownik Bárka Színház (Teatr Barka). Od 2001 r. związany z Krétakör Színház (Teatr Kredowe Koło) jako dramaturg. Filmy na podstawie jego scenariuszy i adaptacje filmowe są znane również w Polsce, np. Papryka, sex i rock’n’ roll, seriale HBO Terapia i Złote życie. Tworzy adaptacje sceniczne węgierskich dzieł literackich (Kosztolányi, Rejtő, Fejes) oraz zagranicznych (Dumas, Molier). Sztuki są przetłumaczone na wiele języków i grane niemal we wszystkich krajach Europy i USA.

Dramat Fedra fitness zaprezentowany został na Międzynarodowym Festiwalu Teatralnym "Dialog-Wrocław 2005", a w następnym roku został wykorzystany w spektaklu Fedra wyreżyserowanym przez Maję Kleczewską w Teatrze Narodowym w Warszawie. Ostatnio w polskim teatrze mogliśmy oglądać m.in. jego Wroga publicznego w Teatrze im. Jaracza w Olsztynie (reż. Zbigniew Brzoza).

Właśc. Robert Turán; ur. 1945. Ktoś kiedyś powiedział, że dramaturg to nie pisarz, dramaturg to nie myśliciel, dramaturg to nie człowiek. To instynktowne zwierzę. Może miał rację? Jeśli nawet, pozwólcie Państwo, że się przedstawię.

WYKSZTAŁCENIE

1969 – 1974    Uniwersytet Teatru i Sztuk Filmowych w Budapeszcie, wydział dramatopisarstwa

POZYCJE ZAWODOWE

1974 – 1990    Dramaturg w Teatrze Madach, Budapeszt

1990 – 1994    Researcher w Węgierskim Muzeum Żydowskim i Archiwum, Budapeszt

1994 – 2008    Dyrektor Węgierskiego Muzeum Żydowskiego, Budapeszt

UTWORY

Madarak röpte (Flight of Birds, wystawiany w budapeszteńskim Teatrze Odry)

Csellengők (Dawdlers, opublikowany w branżowym magazynie „Teatr")

Melina M. (Melina, or: The Torso)*

Idefigyelj, folyadék! (Pay Attention, You Liquid!, wydany w książce)

Dildó úr (Mr. Dildo)

Szívzsidó (Heartfelt Jew)

Purim (Purim, or: Casting of Fate)*

Mózes odaát (Moses Beyond)

Zsidó boksz (Jewish Boxing)

Tested ajándéka (Your Body's Gift)

NAGRODY

Nagroda Sandora Scheibera

Krzyż Honoru Republiki Wegier

 *  libretto do baletu opartego na opowieści z Księgi Estery. Spektakl, przedstawiany przez Narodowy Balet z Győr, był na deskach ponad 200 razy; w Londynie (Queen Elisabeth Hall), w Nowym Jorku  (7 razy w Joyce Theatre), w Moskwie (Novaja Opera). Ponadto, od Rzymu po Holandię, Szwecję i Niemcy był wystawiany w wielu różnych miejscach. W New York Times ukazała się bardzo pochlebna recenzja spektaklu.

Węgierski autor, dramatopisarz i tłumacz. W latach 1992 – 1993 przebywał w Stanach Zjednoczonych na stypednium Fulbrighta i wziął udział w Iowa International Writing Program w 1997 roku.

Dramatopisarz i reżyser urodzony 1964 roku w Székesfehérvár na Węgrzech. Studiował historię i historię literatury na Uniwersytecie im. Loránda Eötvösa, był słuchaczem Akademii Dramatu i Filmu w Budapeszcie. Od 2000 r. pełni funkcję kierownika artystycznego Teatru Nie­mieckiego w Szekszárd. W 1990 r. otrzymał Nagrodę Węgier­skiego Radia za swój pierwszy dramat Lili Hofberg (1986). Wiele dramatów przetłumaczono na inne języki: angielski, niemiecki, francuski, słowacki, bułgarski i chorwacki. Jego najbardziej znane dramaty to Vörös bál (Czerwony bal, 1986), Kövérek klubja (Klub grubasów, 1987), Mül­ler téncosai (Tancerze Müllera, 1988), Julia és a hadnagya (Julia i jej porucznik, 1989), Haszonvágy (Żądza zysku, 1996) i Autótolvajok (Złodzieje samochodów, 2002). Jego Sklep internetowy publikowaliśmy w antologii Młodzi Węgrzy online.

Ur. 1952 dramatopisarz, powieściopisarz, scenarzysta i tłumacz literatury. W latach 1970-76 studiował historię filozofii na Uniwersytecie im. Loránda Eötvösa w Budapeszcie. Następnie pracował jako dramaturg, między innymi w teatrze w Kecskemet oraz w Teatrze Narodowym w Budapeszcie. Od 1984 zarabia na życie jako pisarz. Publikuje nowele, eseje, krytyki i rysunki. Jest także tłumaczem, między innymi sztuk takich dramatopisarzy jak William Szekspir, Tennessee Williams, Pierre Beaumarchais, Joe Orton i Antoni Czechow. Jego najważniejsze dzieła to powieść Ten, którego nie ma (1999), zbiór esejów Niecny sukces (2000) i scenariusz filmowy Robert és Robert (1985). Jest autorem między innymi takich dramatów jak Vitellius (1991), Dwa dramaty (1991), Tercett (1993), Sprzątaczka (2003) i Eryk (2005). Klucz (2005), w przekładzie Jolanty Jarmołowicz, jest pierwszym dziełem Forgácha drukowanym w języku polskim.

Węgierski autor młodszego pokolenia. Jego znaczące powieści, między innymi Mesjasze, Iksowie, Niewola, sztuki teatralne: Szalbierz (1983), Kwartet (1997), Prah (2007) opowiadają o newralgicznych kwestiach zasadniczych, zarówno historycznych, jak i społecznych, o poważnych konfliktach człowieka z historią. I Zaciemnienie też jest takim utworem. Dotyka tak głębokich zagadnień, że chociaż powstało w 2002 roku (prapremiera w teatrze PestiSzínház), to we wznowieniu  w 2012 roku (scena Rózsavölgyi Szalon, w obu przypadkach w reżyserii László Martona) przemawiało z taką samą mocą, a nawet  jeszcze ostrzej,  silniej niż dekadę temu.