rosyjski

Poeta, krytyk, eseista, tłumacz, autor ok. pięćdziesięciu książek, w tym wyborów wierszy wydanych w Macedonii, Serbii, Rosji, Chinach i na Ukrainie, oraz licznych przekładów poezji rosyjskiej, serbskiej, ukraińskiej, białoruskiej, macedońskiej, ormiańskiej, gruzińskiej i innych, pomieszczonych w kilkudziesięciu antologiach.

Ważniejsze prace przekładowe (tłumaczy z języków słowiańskich):

Kradzione jabłka (z ros., wybór wierszy E. Jewtuszenki)
Sotnikow (z białoruskiego, powieść W. Bykaua)
Wybory wierszy K. Czukowskiego (z rosyjskiego)
Kyz Żibek (narodowy epos kazachski, z rosyjskiego)
Opowiadania S. Obrazcowa (z rosyjskiego)
Czerwone winorośla. Panorama poezji macedońskiej (z macedońskiego)
Pamięć. Poeci St. Petersburga, antologia autorska (z rosyjskiego)

Doktor nauk humanistycznych, slawistka i polonistka. Studia na Uniwersytecie Jagiellońskim zaczynała od filologii rosyjskiej, potem przeniosła się na filologię słowiańską, wybierając jako specjalność serbokroatystykę. Publikowała w czasopismach naukowych: „Język Polski”, „Studia Gramatyczne”, „Polonica”, „Socjolingwistyka”, potem również w „Przeglądzie Rusycystycznym”, roczniku „Studia Linguistica” Uniwersytetu Pedagogicznego im. KEN, półroczniku „Przekładaniec” Katedry UNESCO do Badań nad Przekładem i Komunikacją Międzykulturową UJ oraz w roczniku „Studia Pigoniana” Karpackiej Państwowej Uczelni im. Stanisława Pigonia w Krośnie, gdzie obecnie wykłada. W ostatnich latach przedmiotem jej zainteresowania – obok komparatystyki slawistycznej – stały się zagadnienia przekładoznawstwa i komunikacji międzykulturowej. Zajmowała się pod tym kątem fenomenem Vladimira Nabokova – pisarza bilingwisty i wszechstronnego tłumacza.

Badała także wybrane rosyjskie koncepty lingwokulturowe i sposoby ich oddawania w polskim tłumaczeniu, z uwzględnieniem w tle języków zachodnich. Dokonała analizy porównawczej dwóch rosyjskich przekładów Pana Tadeusza w zakresie wyrażania uczuć smutku, żalu, tęsknoty.

Przekład zaczęła traktować jako zadanie praktyczne od czasu rodzinnego tłumaczenia Przebindów Mistrza i Małgorzaty Michaiła Bułhakowa (Znak 2016, 2022 - drugie wyd). Przekładała poza tym wybrane eseje translatologiczne Grigorija Krużkowa, tłumacza o imponującym dorobku, który przyswoił ruszczyźnie utwory poetów angielskich i amerykańskich różnych epok (także niektórych serbskich), laureata Nagrody Sołżenicyna w 2016 roku.

Wybrane publikacje:

• 1. O pozornej homonimiczności pewnych wyrazów tekstowych, Studia Gramatyczne XI, 1995.
• 2. Parę uwag o możliwościach klasyfikacji wykrzykników, Polonica XVIII, 1997.
• 3. Homonimiczność pewnych form czasownikowych i jej konsekwencje fleksyjne, Język Polski LXXVII 4–5, 1997.
• 4. O homonimiczności pewnych odmiennych i nieodmiennych form wyrazowych z punktu widzenia składni, słowotwórstwa i fleksji, Polonica XIX, 1998.
• 5. O trudnościach w rozpoznawaniu homonimii czasowników typu: rozpisywać się, rozczytywać się, Język Polski LXXXI, 2001.
• 6. [red.] Jan H. Zawada, Polska. Cuda Polski, Warszawa 2004.
• 7. [red.] M. Machynia, R. Marcinek,  Kresy. Zamki i fortalicje, Warszawa 2005.
• 8. Ekwiwalencja polskich czasowników: przyjechać, dojechać, zajechać i czasowników rosyjskich: приехать, доехать, заехать, Przegląd Rusycystyczny nr 4, 2009.
• 9. Koncept „szczęście” w języku rosyjskim na tle języków zachodnich, Przegląd Rusycystyczny nr 4, 2010.
• 10. Vladimir Nabokov  –  skandalista czy świadomy postmodernista? L'affaire Lolita, [w:] Skandal w kulturze europejskiej i amerykańskiej, t. 1, red. B. Płonka-Syroka, M. Dąbrowska, J. Nadolna, M. Skibińska, Wyd. DiG, Warszawa 2013.
• 11. Słowiańskość w zachodnim świecie. Nabokov – wieczny tłumacz, [w:] Komunikacja międzykulturowa w świetle współczesnej translatologii, t. I Literatura, red. E. Kujawska-Lis, I. A. NDiaye, Olsztyn 2014.
• 12. Michaił Bułhakow, Mistrz i Małgorzata, tłum. Leokadia, Grzegorz, Igor Przebinda, Znak, Kraków 2016.
• 13. ТОСКА, czyli jak się mówi o smutku po rosyjsku i po polsku (na wybranych przykładach literackich), Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Linguistica, Wydawnictwo Naukowe UP im. KEN, 2017.
• 14. Grigorij Krużkow, Przekład i Eros; Przekład a nieśmiertelność, tłum. Leokadia Styrcz-Przebinda, Przekładaniec nr 35, Wydawnicwo UJ, 2017.
• 15. TĘSKNOTA, SMUTEK, ŻAL w dwóch rosyjskich przekładach „Pana Tadeusza”. Z dziejów recepcji poematu Mickiewicza w Rosji, Studia Pigoniana. Rocznik PWSZ im. Stanisława Pigonia w Krośnie, nr 2, 2019.
• 16. Podkarpaciem urzeczony. Ziemia krośnieńska i jej okolice w zaczarowanym kręgu poezji Białoszewskiego, Studia Pigoniana, Rocznik KPU im. Stanisława Pigonia w Krośnie, nr 3, 2020.
• 17. Grigorij Krużkow – poezji anglojęzycznej tłumacz niestrudzony, Studia Pigoniana, Rocznik KPU w Krośnie, nr 4, 2021.
• 18. Grigorij Krużkow, Cztery eseje o przekładzie, tłum. L. Styrcz-Przebinda, Studia Pigoniana, Rocznik KPU w Krośnie, nr 4, 2021.
• 19. Koncepty lingwokulturowe a przekład. Nabokov i inni, Wydawnictwo Pigonianum, Karpacka Państwowa Uczelnia w Krośnie, Krosno 2022.
• Pułapki dosłownego tłumaczenia rosyjskiego wykrzyknika Ба! Na przykładach z "Mistrza i Małgorzaty" oraz innych dzieł literackich, Studia Pigoniana, Rocznik Karpackiej Państwowej Uczelni w Krośnie nr 6, Krosno 2023 (w druku).

Człowiek, który lubi porządkować swój czas i przestrzeń. Współtwórca najświeższego i najbardziej kompletnego polskiego przekładu Mistrza i Małgorzaty. Prawdopodobnie byłby dobry w układaniu puzzli, jako że owo tłumaczenie okazało się być niczym innym, a układanką właśnie. O szczegółach samego procesu twórczego można poczytać lub posłuchać tu lub tu.

Miarą sukcesu nowego tłumaczenia jest całkowicie wyprzedany nakład wraz z jego wznowieniami oraz ogromne zainteresowanie, jakie w 2016-2017 wzbudziła szeroka, kilkumiesięczna medialna akcja promocyjna z udziałem trójki tłumaczy (warto wymienić krakowski Festiwal Conrada, spotkanie Dorwać Mistrza w krakowskiej Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej, imprezę Czytam, więc nie śpię w Warszawie; wywiady w większości wiodących stacji radiowych oraz kilka artykułów drukowanych, m.in. w Tygodniku Powszechnym i Zwierciadle).

Urodzony w połowie sierpnia 1981 roku, trzy lata później nauczył się czytać. Powieść Bułhakowa przeczytał po raz pierwszy w wieku 10 lat. W roku 2020 uczy się czytać między wierszami. Pociągają go obszary wspólnoty celów i zysków oraz strategie kreowania sytuacji obopólnego zwycięstwa. Jednocześnie pozostaje fanatykiem gier słownych i sportowych. Tak zespołowych (30 lat nieprzerwanej gry w koszykówkę), jak i indywidualnych (udany powrót do tenisa stołowego po 20 latach przerwy). Z gier o sumie zerowej najbardziej interesują go szachy i scrabble.

Wychowanek Uniwersytetu Jagiellońskiego. Filmoznawca i medioznawca, poruszający się w przestrzeniach miejskich. Niezmiennie oraz niezmiernie zafascynowany kulturą popularną i niewerbalną komunikacją. Fragmentów jego światopoglądu można wysłuchać tu.

Podróżuje pomiędzy swoim domem Krakowem (studia doktoranckie na Wydziale Literaturoznawstwa Uniwersytetu Pedagogicznego) i Krosnem (pracuje w tamtejszej Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej jako wykładowca i animator życia kulturalnego. W 2018 został odznaczony nagrodą Prezydenta Miasta Krosna).

W przestrzeniach wirtualnych od kilku dobrych lat zajmuje się prowadzeniem serwisów poświęconych Przekładowi Pierwszej Świeżości (wyd. Znak, 2016). Do tej pory udało mu się tam zebrać dobre kilka tysięcy widzów, na Facebooku oraz na Instagramie.

Ur. 1959 filolog rusycysta i historyk idei, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, w okresie 2012–2020 rektor Karpackiej Państwowej Uczelni im. S. Pigonia w Krośnie, autor ponad 350 wielojęzycznych publikacji, w tym dziewięciu książek na temat kultury i historii Rosji, Ukrainy i Białorusi, także ich związków z Polską. W latach 80. tłumaczył dla krakowskiego „Znaku” teksty Władimira Sołowjowa (m.in. Opowieść o Antychryście), w 1988 wydał w drugim obiegu autorski przekład książki Władimira Bukowskiego pt. Listy rosyjskiego podróżnika. W 1991 uhonorowany Nagrodą Polcul za „współpracę polsko-rosyjską w walce o demokrację”. W 2015 odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski za „wybitne zasługi w pracy naukowo-badawczej w dziedzinie języków i kultur wschodniosłowiańskich oraz za wspieranie międzynarodowej współpracy naukowej”. W 2016 wraz z żoną Leokadią Anną i synem Igorem opublikował w krakowskim Znaku autorski przekład Mistrza i Małgorzaty z filologicznym komentarzem. W 2018 trójka tłumaczy została uhonorowana Nagrodą Prezydenta Miasta Krosna „za wybitne osiągnięcia w dziedzinie twórczości artystycznej, upowszechniania kultury i ochrony dziedzictwa kulturowego”, w szczególności za przekład powieści Bułhakowa. W 2018 odznaczony Medalem Gloria Artis, w 2019 – tytułem „Zasłużony dla Miasta Krosna” za „znaczący wkład w rozwój szkolnictwa wyższego, wprowadzanie unikatowych kierunków studiów oraz utrzymywanie najwyższych standardów kształcenia dla mieszkańców Krosna i regionu”. Amatorsko przebiegł 17 klasycznych maratonów: Kraków (25 kwietnia 2010), Wilno (12 września 2010), Kraków (17 kwietnia 2011), Tallin (11 września 2011), Paryż (15 kwietnia 2012), Moskwa (9 września 2012), Jerozolima (1 marca 2013), Sankt-Petersburg (30 czerwca 2013), Stambuł (17 listopada 2013), Sewilla (23 lutego 2014), Walencja (16 listopada 2014), Boston (20 kwietnia 2015), Budapeszt (11 października 2015), Nowy Orlean (28 lutego 2016), Porto (5 listopada 2017), Rzym (8 kwietnia 2018), Kijów (7 października 2018). Najlepszy rezultat uzyskał w biegu moskiewskim: 3.23.44.

Publikacje książkowe:

• 1.    Włodzimierz Sołowjow wobec historii, Arka, Kraków 1992.
• 2.    Mikołaj Czernyszewski –  późny wnuk Oświecenia, Śląsk, Katowice 1996.
• 3.    Od Czaadajewa do Bierdiajewa. Spór o Boga i człowieka w myśli rosyjskiej (1832–1922), Polska Akademia Umiejętności, Kraków 1998.
• 4.      [współautorstwo z Józefem Smagą] Kto jest kim w Rosji po 1917 roku. Leksykon, Znak, Kraków 2000.
• 5.     Zaułki Mistrza Wolanda, Oficyna Literacka, Kraków 2000.
• 6.      Większa Europa. Papież wobec Rosji i Ukrainy, Znak, Kraków 2001.
• 7.     Między Moskwą a Rzymem. Myśl religijna w Rosji XIX i XX wieku, Universitas, Kraków 2003.
• 8.      Piekło z widokiem na niebo. Spotkania z Rosją 1999–2004, Znak, Kraków, 2004.
• 9.     Mieżdu Krakowom, Rimom i Moskwoj. Russkaja idieja w nowoj Polsze, Rossijskij Gosudarstwiennyj Gumanitarnyj Uniwiersitiet, Moskwa  2013.

Tłumacz z języka polskiego na ukraiński.

Dziennikarz, krytyk teatralny i literacki, redaktor czasopism, absolwent polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, doktor nauk humanistycznych. Autor kilkunastu książek edukacyjnych, m.in. Praktycznego słownika terminów literackich (1995), Szkolnego słownika teatralnego (2000), Leksykonu dzieł i tematów literatury powszechnej (2002). Autor monografii Teatr Siemion (2009), Andrzej Rozhin: Wybrałem teatr (2011), Teatr Norwida (2013), Zakochany pielgrzym. Samogry Bogusława Kierca (2014),166 monodramów (2016), a także wywiadu-rzeki z Olgierdem Łukaszewiczem Seksmisja i inne moje misje (2016). Redaktor wielu publikacji teatralnych, m.in. Transformation: the Polish Theatre after 1989 (2011), Boy Award Winners. 2001-2011 (2012), 50 lat WROSTJA (2016). Od 2000 przewodniczy polskiej sekcji Międzynarodowego Stowarzyszenia Krytyków Teatralnych (AICT/IACT), od 2003 członek Komitetu Wykonawczego tej organizacji, od 2012 jej wiceprzewodniczący, a od 2016 honorowy wiceprzewodniczący. Redaktor naczelny kwartalnika „Yorick”, stale współpracuje z tygodnikiem „Przegląd”, wchodzi w skład redakcji międzynarodowego czasopisma „Critical Stage”. W Akademii Teatralnej prowadził zajęcia z pisania o teatrze.

Dziennikarka uprawiająca publicystykę społeczno-polityczną i kulturalną, zajmująca się krytyką teatralną i literacką, pisarka i tłumaczka. Członek Związku Literatów Polskich, Klubu Krytyki Teatralnej (AICT), Stowarzyszenia Dziennikarzy RP i Stowarzyszenia Kultury Europejskiej (S.E.C.). Wprawdzie prawie dwadzieścia lat mieszkała w Warszawie, jednak zarówno jej miejsce urodzenia, jak wiele lat nauki i zawodowej pracy w pełni upoważniały ją do tego, by znalazła swoje miejsce na kartach pomorskich albumów.