język polskijęzyk angielski

Powrót Izaaka

Gatunek sztuki
Dramat
Obsada kobiet
Obsada mężczyzn
Szczegóły
współczesna tragedia domowa oparta na motywie ofiarowania Izaaka
pięć części nazwanych jak części mszy: Kyrie, Gloria, Credo, Sanctus – Benedictus, Agnus Dei
Szczegóły obsady
+ Chór

Powrót Izaaka Michała Zdunika zaczyna się tam, gdzie biblijna opowieść o ofiarowaniu syna zwykle milknie. Abraham wraca z góry, ale Izaaka nie ma jeszcze w domu. Sara czeka, przekonana, że syn został poświęcony. Myśli o jego pokoju, ubraniach, rowerze, pustym miejscu przy stole i życiu, w którym go już nie będzie. Abraham oznajmia, że Izaak żyje: anioł powstrzymał nóż, a zamiast syna złożony został baran. Ojciec chce jeść. Matka chce zobaczyć dziecko.

Zdunik przenosi do współczesnego domu biblijną historię Abrahama, który miał złożyć własnego syna w ofierze. Jest kolacja, piekarnik, telewizor, pies na podwórzu, wiadomości z kraju, zwyczajny wieczór po czymś, czego nie da się włączyć z powrotem w zwyczajność. Abraham mówi o posłuszeństwie, próbie i nagrodzie. Sara pyta o strach Izaaka i o to, jak dalej żyć po tym, co się stało. Najważniejsze rozpoznanie pada wcześnie: Izaak na górze nie zobaczył Boga, tylko ojca z nożem w ręku.

Kiedy Izaak wraca, dom nie odzyskuje równowagi. Przeciwnie, dopiero wtedy zaczyna być widać, że cud niczego nie zakończył. Syn jest cały w ziemi, prochu i krwi, a Abraham próbuje natychmiast przywrócić porządek najprostszymi domowymi poleceniami: umyj się, usiądź, zjedz. Ten gest normalizacji jest jednym z najciemniejszych miejsc dramatu. Zdunik pokazuje przemoc nie tylko w chwili podniesienia noża, lecz także w spokojnej próbie nazwania katastrofy próbą, łaską i powrotem do kolacji.

Dramat stopniowo przesuwa ciężar z biblijnego mitu na strukturę rodziny. Modlitwa nie daje tu ukojenia, lecz staje się formą przesłuchania. Izaak zaczyna mówić tam, gdzie powinien dziękować, a jego pytania naruszają ojcowski autorytet mocniej niż otwarty bunt. Kolejne wyznania odsłaniają dom zbudowany na przemocy, milczeniu i religijnym języku używanym do usprawiedliwiania władzy. Sara nie jest w tym układzie bierną figurą matki. Jest świadkiem, ofiarą i tą, która wie, że opowieść Abrahama o Bogu od dawna przykrywała bardzo ludzką brutalność.

Powrót Izaaka nie jest prostym przepisaniem Biblii na współczesność. Zdunik używa mitu jak narzędzia nacisku: sprawdza, co zostaje z języka ofiary, posłuszeństwa i wybrania, kiedy przenieść go do kuchni, pod telewizor, obok stołu i rodzinnej kolacji. Pięcioczęściowa struktura nawiązująca do mszy porządkuje dramat jak rytuał, ale nie prowadzi do oczyszczenia. Im dalej, tym wyraźniej widać, że najważniejsze pytanie nie brzmi, czy Abraham był posłuszny Bogu, lecz co w człowieku pozwala nazwać przemoc świętym obowiązkiem. To dramat kameralny, brutalny i bardzo sceniczny, z rolami, które wymagają od aktorów nie patosu, lecz precyzji: w oddechu, pauzie, modlitwie, gniewie i milczeniu przy stole.

Formularz zamówienia sztuki

Zamawiana sztuka: Powrót Izaaka