język polskijęzyk angielski

Dalager, Stig

Dalager, Stig

Dalager, Stig

Urodził się w 1952 roku w Kopenhadze, w czasach Zimnej Wojny. Dziś jest jednym z najbardziej popularnych duńskich pisarzy na świecie, autor powieści, sztuk teatralnych, opowiadań, a także scenariuszy. Za Podróż w błękicie. Powieść o Hansie Christianie Andersenie został nominowany do Impac-Prize 2008. Jego twórczość dotyczy egzystencjalnych problemów zarówno zwykłych, jak i sławnych ludzi.

Sztuki reprezentowane przez ADiT: Amerykańska ElektraFamily Night

Między jawą a snem

Tytuł oryginalny
Drømmen
Tłumacz
Sochańska, Bogusława
Gatunek sztuki
Dramat
Obsada kobiet
Obsada mężczyzn
Szczegóły
sztuka opublikowana w antologii "Duńskie sztuki współczesne", tom II: "Szkoła Fobii"

"To historia trzech pokoleń kobiet – babki, matki i córki – których spotkanie prowadzi do nieoczekiwanych odkryć. To spotkanie ze skrywanym przez lata żalem, niechęcią i tęsknotą do innego życia. Oraz z prawdą, która dla każdej z kobiet ma inne oblicze. Fabuła wydaje się kryć w sobie niezliczone możliwości. Kreślone przez Dalagera postaci są bardzo wyraziste: żyjąca wizją utraconej miłości babcia, która całą młodość poświęciła karierze, zaniedbując własne dziecko. Matka, która wypełnia swe braki z dzieciństwa nadmierną miłością i opiekuńczością. Oraz córka (i wnuczka), która nie może znieść obu kobiet – pracująca jako korespondent wojenny z Kosowa, uciekająca w pracę od swojego dwuletniego syna. Tak, wydaje się, że jak na dramat rodzinny wystarczy.
Ale sztuka Między jawą a snem to nie tylko wiwisekcja życia rodzinnego trzech kobiet albo zgrabny przyczynek do rodzinnego «wywoływania duchów». To refleksja na temat braku uczuć, niemożności lub nieumiejętności okazywania ich i spustoszeń, do jakich ten stan prowadzi. Dalager chce wskazać, jak łatwo jest przegrać swoje życie, utonąć w lirycznych obrazach przeszłości lub pobiec w przyszłość, by uciec od tego, co najważniejsze. Od tego, co tu i teraz. Od samego siebie. W tej psychologicznej konstrukcji pojawia się również element metafizyczny. To duch ojca, nieco hamletowski w zamyśle, dokonujący spowiedzi ze swej życiowej samotności. To na pewno łączy wszystkich – samotność. Która u każdego ma nieco inne zabarwienieˮ.

− Justyna Zar Schabowska, posłowie antologii Duńskie sztuki współczesne

Family Night

Tłumacz
Partyka, Paweł
Gatunek sztuki
Dramat
Obsada kobiet
Obsada mężczyzn
Postacie
Henning – ojciec, wiek 65–70; Tove – matka, wiek 60–70; Christian – starszy syn, wiek 45–50; Susanne – żona Christiana, wiek 38–42; Peter – młodszy syn, wiek 35–40; Lisa – dziewczyna Petera, wiek 25; Anders – przyjaciel Tove, wiek 55–65; Else – kochanka H

Stig Dalager pokazuje, że każdy dom, nawet pozornie idealny, kryje jakieś mroczne sekrety. Kłamstwo ma charakter ambiwalentny, a przyszłość często neutralizuje jego odczyn. Obnażone po latach skrywanej goryczy pretensje i rodzinne tajemnice potrafią albo doszczętnie zniszczyć, albo pomóc odbudować relacje, które wydawały się spisane na straty.

Skonfliktowani bracia wraz ze swoimi kobietami i ojcem czekają na przyjazd chorej psychicznie matki. Napięta atmosfera osiąga punkt kulminacyjny, gdy zjawia się Tove. Wówczas Peter, jej syn, zaczyna wyciągać skrzętnie skrywane tajemnice rodziny na światło dzienne. Rodzi się pytanie – co jest prawdą i kto kłamie. Czy znienawidzony ojciec znęcał się nad matką, zepchnął ją ze schodów i tym samym przyczynił się do jej choroby? A może rzeczywiście Tove chciała popełnić samobójstwo, gdyż opuścił ją kochanek, przyjaciel Henninga? Bracia wzajemnie się oskarżają, następują nieoczekiwane zwroty akcji będące wynikiem przywoływania wymazanych z pamięci bolesnych wspomnień. Peter do pewnego momentu odgrywa niewdzięczną rolę anioła sprawiedliwości, ale zaczyna wątpić w słuszność swoich racji. Relacje rodziców bezpośrednio wpłynęły na psychikę synów, doprowadzając do ich emocjonalnej i społecznej degradacji w dorosłym życiu. Christian ucieka w pracę. Susanne ma dość ich związku. Peter ciągle popada w tarapaty, ma poważny problem z narkotykami. Lise, uosobienie dobroci, wyznaje, że ojciec ją molestował. Nie mogąc pogodzić się z faktem, że Peter chce naprawić swoją relację z ojcem, którego Lise uznaje za oprawcę Tove, dziewczyna decyduje się porzucić ukochanego. Nieumiejętność podjęcia szczerego dialogu jest główną przyczyną toczącej się od lat wojny między braćmi i ojcem, w której centralnym punktem jest Tove.

Sztuka jest ważnym głosem w sprawie ogromnej roli rodziny w życiu każdego człowieka i długofalowych konsekwencji, gdy ta podstawowa komórka społeczna szwankuje. Wszyscy bohaterowie odczuwają skutki nieokazywania sobie nawzajem uczuć: czułości, troski, miłości, zrozumienia, których tak bardzo pragną.

Sugestywny, nieco szorstki język obfitujący w urwane zdania pozwala z łatwością przywołać obrazy sprzed lat i zrozumieć targające bohaterami emocje, eksponując ich bezsilność i rozgoryczenie.

Amerykańska Elektra

Tytuł oryginalny
American Elektra
Tłumacz
Partyka, Paweł
Gatunek sztuki
Dramat
Obsada kobiet
Obsada mężczyzn

Osoby: Jo-Anne Johnson – wdowa po George'u, generale, wybitnym, amerykańskim dyplomacie stacjonującym w Bagdadzie; Brett Harvey – przyjaciel George'a z czasu studiów, pułkownik, teraz związany z Jo-Anne, (występuje w mundurze wojskowym); Eliza Johnson – córka Jo-Anne, adwokat; Peter Ford – przyjaciel Elizy, adwokat; Betsy – starsza, afroamerykańska pomoc domowa; ochroniarz 1; ochroniarz 2

Sztuka Stiga Dalagera ma charakter dramatu z elementami sensacyjnymi, kryminalnymi i psychologicznymi. Pokazuje, jak jeden wieczór może przerodzić się z miłego spotkania w krwawą jatkę. Usilne próby rozwikłania zagadek z przeszłości i ujawnienia prawdy czasem jeszcze bardziej zaciemniają obraz i niekoniecznie przynoszą ukojenie.

Jo-Anne zaprasza swoją córkę na uroczystą kolację, podczas której chce oznajmić jej i jej przyjacielowi Peterowi, że zamierzają się z Brettem pobrać. Eliza stanowczo się sprzeciwia. Relacja matki i córki jest bardzo napięta. Eliza i Peter mają ofensywny stosunek do Bretta i bynajmniej tego nie ukrywają. Zaczynają drążyć, jak doszło do śmierci ojca Elizy, George'a – według oficjalnej wersji popełnił samobójstwo w Bagdadzie, gdzie był na misji dyplomatycznej. Okazuje się, że Eliza i Peter nie są parą, ale przyrodnim rodzeństwem, które ma wątpliwości co do samobójczej śmierci ojca. Oskarżają Jo-Anne i Bretta o zamordowanie George'a. Jo-Anne przyznaje się, że uknuła z kochankiem plan zabójstwa męża. Jednak ich motywy nie są do końca jasne. Albo się wypierają współudziału, obciążając winą partnera, albo znowu zmieniają wersję wydarzeń, broniąc się nawzajem. W końcu Jo-Anne decyduje się wyjawić, że George molestował siostrę Elizy, Audrey, która zginęła w Bagdadzie podczas odwiedzin u ojca. Tę informację przekazał jej Brett. Dowodem jest list, który jednak niczego nie wyjaśnia. Eliza i Peter ustalają, że Brett okłamał Jo-Anne i zmusił ją do zamordowania męża. Według nich prawdę mówił George, któremu Audrey wyznała, że Brett ją skrzywdził. Pojechała do Iraku, by się na nim zemścić. Jo-Anne w akcie rozpaczy strzela do Bretta, raniąc go śmiertelnie, po czym popełnia samobójstwo. Eliza nie może poradzić sobie z ujawnionymi faktami – nie potrafi racjonalnie ocenić, co jest prawdą.

Napięcie wyczuwalne w całym dramacie jest podbijane przez język – dynamiczny w kluczowych momentach i dostosowany do charakteru każdego z bohaterów.