Fo, Dario

Przewrotne kompendium wiedzy o wieloletnim małżeństwie. Obyczajowa farsa dotykająca esencji męskiego i kobiecego pojmowania erotyzmu, seksu i istoty związku. Stare, dobre małżeństwo widzi siebie "z lotu ptaka", aby zaraz potem wrócić do teraźniejszości z zaangażowaniem i swadą. Kobieta i Mężczyzna są komentatorami swoich własnych miłosnych perypetii - biorą publiczność za świadka i szukają u niej współczucia.

Trzeba to raz powiedzieć: Związek otwarty ma swoje wady!
Główna zasada brzmi: Jeśli otwarty związek dwóch osób ma
funkcjonować, może być otwarty tylko z jednej strony:
Po stronie mężczyzny! Bo jak się związek otworzy z obu stron,
to powstaje przeciąg!

(ze sztuki)

Mąż i żona - bezlitosny pojedynek na słowa i czyny. Miłość czy nienawiść? Przyjaźń czy konwenans?
Czy w małżeństwie możliwe jest zaspokojenie wszystkich potrzeb psychofizycznych? Bohaterowie stają przed dylematem i muszą sobie odpowiedzieć na pytanie dotyczące natury ich relacji. Odpowiedź jest
jednak równie "otwarta" jak ich związek, gdyż wszystko wydaje się wracać do punktu wyjścia.

Mąż twierdzi, że do "zamkniętego obiegu" trzeba wpuścić trochę "świeżej krwi" i - nie zapytawszy o zgodę - realizuje swój pomysł na prawo i lewo. Co więcej, domaga się od żony, aby mu matkowała i radziła po przyjacielsku. Oczekuje wsparcia i pomocy, nie oszczędza jej szczegółów swoich miłosnych gier i manewrów. Żona na to szantażuje go samobójstwem. Dramatyczne zawołanie "Ja się zabiję!" nabiera w toku akcji niezwykle komicznego wydźwięku.

Bohaterowie są ludźmi w wieku dojrzałym, mają dorosłego syna, w miłości zachowują się jednak jak nastolatkowie. Kobieta przechodzi przez wszystkie fazy przeżyć zdradzanej żony: od szaleńczej wściekłości, poprzez apatyczne zaniedbanie, aż po odzyskanie wiary w siebie i rozpoczęcie samodzielnego życia.
Znajduje sobie w końcu kochanka, rozkwita i promienieje. Bierze męża za świadka swego szczęścia, opowiada o niezliczonych zaletach ukochanego, nadmienia niedbale, że nie chciałaby, aby połączył ją z nim tylko bydlęcy seks: raz już popełniła ten błąd z jakimś innym mężczyzną (mąż słucha i rozumie, że jest to przecież ta sama
"ciemnota", którą on sam wciskał jej zaledwie kilka miesięcy temu!) i czuła się potem podle. Mąż - do niedawna rozbrykany chłopiec - przejawia obawy typowego samca, który utracił swoje terytorium.
Poważnie zaniepokojony, stara się odzyskać względy małżonki. Następuje zamiana ról: to on czuje się teraz zdradzony, samotny i porzucony. Pomysł "otwarcia" związku obraca się przeciwko pomysłodawcy. Wreszcie nie pozostaje nic innego jak samobójczy szantaż. Gaz? Skok z okna? A może strzał z pistoletu? Zdruzgotanej żonie udaje się przekonać męża, że wszystko zmyśliła: nie ma żadnego kochanka, telefon - rzekomo od niego - był zwykłą pomyłką. Wówczas mąż triumfuje zjadliwie i wyznaje, że samobójstwo także było grą. Lecz oto w drzwiach staje sam... Bogusław Linda (Brad Pitt, Harvey Keithel, Sean Connery) - jednak istnieje! W tej sytuacji mężowi nie pozostaje nic innego jak... skończyć ze sobą honorowo.

Tekst jest bardzo sprawnie i ciekawie napisany: rola narratora przechodzi z męża na żonę i odwrotnie. Dialogi są zwarte i błyskotliwe. Sztuka oferuje aktorom i realizatorom ogromne możliwości
inscenizacyjne i swobodę interpretacji, operując przebogatą gamą emocji i gestów, o czym przekonali nas wspaniali aktorzy Teatru Ateneum oraz spektaklu telewizyjnego.

Sztuka opowiada perypetie dwóch zaprzyjaźnionych par małżeńskich. Mężowie pracują razem w fabryce, żony prowadzą domy. Któregoś dnia w pobliskim supermarkecie wybucha bunt klientek, spowodowany podwyżką cen - kobiety w proteście masowo okradają sklep. Akcja prawie całkowicie dzieje się w mieszkaniu Antonii i Giovanniego.

Kto nie ma nie płaci włoskiego noblisty Dario Fo to anarchistyczny tekst o tym, jak zwykli ludzie w odpowiedzi na podwyżki cen zaczynają burzyć porządek społeczny. Nawet gospodynie domowe mogą wywołać rewoltę, jeżeli nie mają z czego ugotować obiadu. Okazja czyni złodzieja, zaś kradzież wydaje się jedynym rozsądnym rozwiązaniem w sytuacji, gdy inni robią to samo. Widmo masowych zwolnień, rosnące ceny żywności, czynszu i transportu powodują, że ludzie wchodzą w konflikt z prawem. Gdyby nie lekka forma w stylu komedii dell"arte, mógłby to być manifest komunistyczny. Zderzenie serii zabawnych scenek z ostrą wymową społeczną daje efekt satyryczny, jednocześnie zmuszając do spojrzenia na problemy pracy i kapitału jeszcze raz. Spowolnienie na światowych rynkach i zbliżający się kryzys gospodarczy mogą uczynić tę sztukę boleśnie aktualną.

przekład: Radosław Piszczek ; jednoaktówka; groteska

Miejsce: park miejski

Groteskowa historia Śmieciarza, który ciężko pracuje nad zrozumieniem swojej egzystencji. Ubrany we frak, traci poczucie absolutu.

Osoby:
Pierwszy Śmieciarz - życiowy nieudacznik, zadowolony ze swojego miejsca w hierarchii społecznej, żadnych wielkich ambicji
Drugi Śmieciarz - mądrala i cwaniaczek, rodzimy filozof
Kobieta - prostytutka gorszego gatunku, okrada swoich klientów 
Człowiek nagi - inteligent, być może na wysokim stanowisku, specjalista od nieudanych skoków w bok
Strażnik - człowiek z zasadami
Człowiek we Fraku - sprzedaje kwiaty w nocnych lokalach

Groteska typowa dla tego laureata Nagrody Nobla. Seria zabawnych historyjek, w których Fo zawiera swoje "filozoficzne" spostrzeżenia na temat stanu ducha opisywanych postaw życiowych. 
Bohaterem jednoaktówki jest Pierwszy Śmieciarz, mniej spostrzegawczy od swojego przyjaciela (Drugiego Śmieciarza) wdaje się z nim w swoistą pogawędkę na temat metafizyki bytu. Właśnie Drugi tłumaczy Pierwszemu, że jest absolutem (a więc Bogiem), kiedy obok nich pojawia się Kobieta. Twierdzi, że ucieka przed funkcjonariuszami obyczajówki i trzeba jej pomóc. Sprytniejszy Drugi chętnie odchodzi z prostytutką, udając jej narzeczonego. Krótko potem bohater znajduje w swoim kuble Nagiego Człowieka, który był u kochanki, kiedy wrócił jej mąż. Musiał ratować się ucieczką w stroju Adama, a teraz nie wie, jak dojść do domu, gdzie czeka na niego żona. Prosi Śmieciarza o pomoc, oferując mu swój złoty zegarek i pieniądze. Śmieciarz wdaje się z nim w dyskusję o nicości i absolucie, niezbyt mu się uśmiecha długa droga przez miasto z nagim człowiekiem w kuble. Wokół krąży czujny stróż porządku - Strażnik. Na horyzoncie pojawia się jadący na rowerze Człowiek we Fraku. To sprzedawca kwiatów w nocnych klubach. Śmieciarz wpada na pomysł, że od niego może kupić ubranie Człowiek Nagi. Z obliczeń wynika, że zawsze między trzema mężczyznami jeden jest nagi. Powtarzają kombinacje na różne sposoby, w końcu Człowiek we Fraku i Śmieciarz zamieniają się ubraniami. Nadchodzi Kobieta ze Strażnikiem, opowiada o tym, jak dziś naciągnęła frajera na stary numer z obyczajówką. W bohaterze przebranym we frak nie poznają śmieciarza - kobieta widzi z nim arystokratę, Strażnik podejrzanego człowieka, który jest dziwnie zainteresowany kubłem śmieciarza. Bohater przyznaje się, że jest śmieciarzem, ale nikt mu nie wierzy - w takim stroju? Pierwszy Śmieciarz twierdzi, że w każdym stroju będzie czuć swoją nicość, chociaż we wraku stracił poczucie Absolutu, przestał być Bogiem. Kiedy bohater wyjaśnia Strażnikowi i Kobiecie swoją teorię bytu, Człowiek nagi ucieka w kuble wgłąb parku.

Gatunek: satyra polityczna                     

Aktorka; Reżyser; Pierwszy Mim; Drugi Mim; Trzeci MimReżyser angażuje Aktorkę do swojego najnowszego filmu-satyry, której bohaterami mają być przywódcy polityczny. Aktorka ma grać żonę Premiera, Reżyser pozostałe role męskie. Wspólnie rozgrywają kolejne sceny. Czasami wychodzą z roli i rozmawiają prywatnie.

Akcja filmu rozgrywa się podczas konferencji chirurgów specjalizujących się w przeszczepach. W tym samym czasie Premier zaprasza Prezydenta do swojej zabytkowej willi. Późnym wieczorem dom Premiera zostaje zaatakowany przez grupę uzbrojonych terrorystów, którzy strzelają do obu mężów stanu i znikają bez śladu. Na szczęście w willi znajduje się również delegacja chirurgów, którzy natychmiast interweniują. Prezydent umiera. Premier ma uszkodzony mózg, ale da się go jeszcze uratować. Chirurdzy postanawiają przeszczepić mu połowę mózgu Prezydenta.
Po operacji Premier czuje się dobrze, ale jakby nie jest sobą. Niegdyś ograniczony prostak, teraz potrafi zachować się z klasą. Ma nienaganne maniery. Mówi biegle po japońsku, hiszpańsku, zna się na kulturze. Jego najbliżsi współpracownicy są zaskoczeni. Ponieważ Premier cierpi na zaniki pamięci, prosi żonę, żeby mu opowiedziała o ich pierwszym spotkaniu, o jego dzieciństwie, wreszcie o karierze politycznej. Żona stara się mu wszystko przypomnieć: jak doszedł do władzy, jak wykorzystywał prawo, prowadził dochodowe interesy z mafią, był zamieszany w handel narkotyków. Lista nie ma końca. Premier nie może jednak uwierzyć, że był do tego wszystkiego zdolny. Zwołuje specjalne posiedzenie parlamentu i oświadcza, że należy go surowo ukarać. Domaga się wznowienia wszystkich procesów przeciwko sobie i przywrócenia prawa.
Politycy są poważnie zaniepokojeni. Chirurdzy mają przeprowadzić kolejną operację, która pomogłaby Premierowi wrócić "do siebie". Poddają go terapii zbliżonej do elektrowstrząsów. Po terapii Premier czuje się znacznie lepiej. Nie pamięta, co działo się z nim przez ostatnie trzy miesiące, ale za to na głowie wyrasta mu piękna, bujna czupryna. Podczas wystąpienia telewizyjnego Premier odwołuje przywrócenie praw, a także wszystkie procesy przeciwko sobie.
Niespodziewanie Aktorka wychodzi z roli i jako opozycjonistka chce podpalić studio. Wtedy słyszy męski głos z reżyserki. Okazuje się, że wszystko, co mówiła prywatnie i jako postać, było nagrywane i transmitowane na żywo.

Krótkie omówienie krytyczne:
Satyra Dario Fo jest ostrą krytyką wymierzoną we włoskiego premiera Berlusconiego. Można ją jednak odczytać bardziej uniwersalnie jako krytykę wszystkich elit politycznych.

ADiT poleca: Wreszcie szansa na kawałek krwistego teatru politycznego - piekielnie inteligentna machina teatralna wpisana w tę farsę wzburzy również polską publiczność.
Elitarny teatr pewnego ryzyka.