Haley, Jennifer

Uruchamiasz konsolę. Biegniesz, by nie zostać dorwanym przez chmarę zombie. Ulice, po których się poruszasz, przypominają przedmieścia twojego miasta. Weź młotek, będzie ci potrzebny. Bądź cicho. Obserwuj. Uderzaj…

Mieszkańcy spokojnego osiedla są zaniepokojeni zachowaniem swoich nastoletnich pociech, które całe godziny poświęcają na nową, tajemniczą grę. Wirtualna przestrzeń, w której poruszają się gracze, jest oparta o dane satelitarne – do złudzenia przypomina znajome przedmieścia. Sztuka Haley nie opiera się jednak na zerojedynkowym przełożeniu matrycy świata rzeczywistego na świat cyfrowy. Gra jest czymś więcej. Stawką w niej jest życie.

Podczas gdy dorośli są zajęci spotkaniami Rady Dzielnicy, plotkami, pracą czy kolejnymi romansami, ich dzieci rozpaczliwie poszukują odrobiny uwagi i czułości. Skonfrontowane z obojętnością, uciekają w świat Gry, na który projektują swoje mroczne fantazje oraz lęki. Nastolatkowie katalizują swój gniew, pokonując stada krwiożerczych zombie, utożsamianych z ich rodzicami. Symboliczna zemsta przyjmuje wymiar realny. Fikcja zaczyna stapiać się z rzeczywistością. Linia demarkacyjna dzieląca oba światy jest coraz słabsza. Instrukcje lektora, pełniącego funkcję mistrza gry rodem z gatunku RPG, stają się coraz bardziej radykalne. Finalny Rozdział – ostatni etap gry – wymaga ofiary, mówiąc wprost – morderstwa.

Cyberhorror Haley to utwór wielowarstwowy, stwarzający możliwość różnorodnej interpretacji. Autorka unika moralizatorskiego ujęcia. Wbrew pozorom Dzielnica 3 nie stanowi przestrogi przed zgubnym wpływem gier. Eskapizm bohaterów sztuki wynika z głębszego problemu – zaniedbania, obojętności rodziców, postępującej społecznej alienacji, na którą remedium wydają się interakcje w przestrzeni wirtualnej (czaty, sieciowe gry typu multiplayer). Autorka podejmuje tematy znane ze sztuki Konstrukt (Otchłań) – eksploruje meandry podświadomości, stawia pod znakiem zapytania moralność jednostki – czy zbrodnia dokonywana w fikcyjnym świecie znaczy tyle samo, co w rzeczywistości? Czy ziszczanie fantazji w świecie immersji katalizuje podobne zachowania w codziennym życiu? Czy postęp technologiczny doprowadzi niedługo do sytuacji, w której światy zaczną się na siebie nakładać i odróżnienie iluzji od realności stanie się niemożliwe? Jak zachować swoją podmiotowość, kiedy jednostka funkcjonuje w niezliczonej ilości światów alternatywnych w kostiumach kolejnych awatarów? Może jeszcze nie jest za późno na wyrwanie się z matriksa…?

Konstrukt można uznać za thriller policyjny. Oto młoda detektyw wchodzi w świat nowej, wirtualnej rozrywki, a przesłuchanie, które prowadzi, odkryje przed nią najciemniejsze zakątki ludzkiej wyobraźni. Rzecz dzieje się w całkiem niedalekiej przyszłości, w której istnieje Zacisze – raj urządzony z dbałością o najmniejsze szczegóły, dostępny tylko online. W tym raju goście mogą podziwiać piękno starego świata, cieszyć się przyrodą – w przyszłości towarem zdecydowanie deficytowym. Mogą zrobić coś jeszcze: zanurzyć się w nim wszystkimi zmysłami, oddać w pełni swoim najdziwniejszym pragnieniom. Wystarczy się zalogować, wybrać nową tożsamość – i  drzwi do raju stoją otworem. Jest tylko jeden haczyk. Goście Zacisza przybywają doń zazwyczaj w jednym celu – aby odbyć stosunek z nieletnim, z dzieckiem, najchętniej małą dziewczynką, którą następnie mogą (jeśli przyjdzie im na to ochota) zamordować. Ale co, jeśli nikt z zaangażowanych nie jest w rzeczywistości dzieckiem?

Ale Konstrukt to nie tylko futurystyczny kryminał, to prowokująca i niepokojąca sztuka, która poddaje w wątpliwość świat, w którym duchowość uchodzi za rodzaj nerwicy, a wolność służy jedynie do zaspokajania fantazji konsumenta, i stawia filozoficzne pytania: o granicę między światem realnym a wirtualnym, o moralność wynikającą z tego podziału, o to, czym jest tożsamość człowieka i czy jest ona niezbywalna? Czym jest prawdziwa wolność i czy jest ona możliwa w cyberprzestrzeni? Jak mówi Doyle, jedna z postaci sztuki: „Wspaniale byłoby się pozbyć ograniczeń naszej fizyczności i stać się istotami całkowicie duchowymi.”

Haley, której nieobcy jest temat uzależnień, stała się – jak to sama określa – medium dla swoich postaci. Bazowała na materiałach dostarczanych jej przez pracownika jednej ze stron internetowych mediów społecznych oraz we współpracy z psychoterapeutą zajmującym się zachowaniami przestępczymi. Rezultat przerósł jej oczekiwania. Bowiem w tym wiktoriańskim królestwie i futurystycznym pomieszaniu tożsamości, kryje się jeszcze jedna rzecz: czułość. A może nawet miłość. Konsumenckie fantazje splatają się z udręką moralną. I dojmującą niepewnością, czy restart jest zawsze możliwy.