język polskijęzyk angielski

Sowula, Katarzyna

Sowula, Katarzyna

Debiutowała powieścią Fototerapia (Czarne, 2004). Tom opowiadań Zero osiemset (Czarne, 2007) ukazał się w Niemczech; niebawem zostanie opublikowany również na Węgrzech. Opowiadanie tytułowe znalazło się w koreańskiej antologii Europa. Fascynujące historie (Minumsa, 2009). Poszczególne opowiadania zostały ponadto przetłumaczone na norweski, ukraiński oraz słoweński.

Autorka jednego z tekstów do mającej się niebawem ukazać książki o Warszawie projektu Grażyny Lange dla hiszpańskiego wydawnictwa Media Vaca.

Pisze również dla dzieci i młodzieży.

Dramat Zero osiemset (monologi) prezentowany był na antenie TVP Kultura w cyklu "Czytanie dramatu" w reżyserii Bogny Podbielskiej.

Stypendystka m.in. Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (2005 i 2008, Polska), Akademie Schloss Solitude (2008/2009 Niemcy), JAK (2009, Węgry), Willi Decjusza (2010, Polska).

Tłumaczenia dramatów:

Jean-Luc Lagarce Historia miłosna – polska prapremiera w Teatrze Współczesnym w Warszawie na jesieni 2010 roku w reż. Natalii Sołtysik.

Pierre Charras Postać – polska prapremiera w 2006 roku w Rybniku, w reżyserii Joanny Grabowieckiej. Spektakl prezentowany był m.in. w Krakowie w teatrze KTO oraz w ramach projektu PC Drama Gdańsk 2010.

Lionel Spycher: 9 mm

Historia miłosna

Tłumacz
Sowula, Katarzyna
Gatunek sztuki
Dramat
Obsada kobiet
Obsada mężczyzn
Czas akcji
Z perspektywy dnia dzisiejszego: przed Wojną, w czasie Wojny, po Wojnie
Miejsce akcji
Przestrzeń teatralna nie sprecyzowana przez autora

Przed Wojną bohaterowie sztuki mają po dwadzieścia kilka lat, są niewinni, pełni fantazji, namiętności. Przyjaźnią się i mieszkają razem w starym Mieście. Często spacerują na wzgórzu za Miastem a Pierwszy Mężczyzna opowiada im historie. On i Kobieta są parą.

Nie wiadomo dokładnie co się wydarzyło, ale pewnego wieczora Pierwszy Mężczyzna poczuł się zdradzony. Wybiega z domu i gna poprzez ciemne, opuszczone ulice Miasta, w stronę rzeki. Chce umrzeć. Coś go jednak powstrzymuje. Wraca, żeby pisać, żeby opowiedzieć tę smutną, miłosną historię. Rozstaje się z Kobietą, zrywa przyjaźń z Drugim Mężczyzną. Wybiera samotność. Resztę życia spędza sam, w starym Mieście. Nawet kiedy wybucha Wojna i wszyscy mieszkańcy uciekają, on zostaje. Poświęca się pisaniu i wymyślaniu historii. W czasie Wojny zapada na jakąś chorobę, którą nazywa Wojną. Coraz bardziej zamyka się w sobie, staje się odludkiem. Pewnego dnia umiera nad niedokończoną książką.
Wkrótce po rozstaniu z Pierwszym Mężczyzną Kobieta wyjeżdża do innego kraju. Nie zna języka ani kultury, czuje się tutaj obco. Zaczyna uczyć się śpiewu. Chce zostać śpiewaczką. Jej ćwiczeniom wokalnym przysłuchuje się sąsiad-cudzoziemiec, który mieszka po drugiej stronie ulicy. Zakochuje się w niej do szaleństwa. Kiedy wybucha Wojna  Kobieta  go poślubia
Drugi Mężczyzna również wyjeżdża ze starego Miasta. Chce zdobyć zawód i odbudować swoje życie, zacząć od nowa. Wybiera architekturę. Ciężko pracuje. Po Wojnie buduje nowe Miasto na wzgórzu, obok starego, zniszczonego i opuszczonego.
Kiedy kończy się Wojna Kobieta opuszcza obcy kraj i męża cudzoziemca. Wraca do swojego Miasta. Na dworcu czeka na nią Drugi Mężczyzna. Zabiera ją do domu, który sam dla niej zaprojektował. Żyją tam razem z dnia na dzień. Nie wspominają ani Wojny, ani wspólnej przeszłości, ani Pierwszego Mężczyzny - to zbyt bolesne. Z biegiem czasu zdają sobie sprawę, że żyją tak jak nigdy żyć nie chcieli.  

Autor eksperymentuje z formą, przekracza tradycyjną strukturę dramatu, posługuje się elementami meta-teatru. Swoją historię rozpisał na trzy głosy głównych bohaterów, głosy poetyckie, melodyjne, które układają się w dialogi i monologi. 
Sztuka Lagarce'a przypomina beckettowską  opowieść o czasie, pamięci, sensie życia. Jest wieloznaczna, wielowarstwowa, pełna symboli i odniesień.. Autor stawia pytania, inspiruje do refleksji. Nie wiadomo bowiem, co zdarzyło się naprawdę. Może cała historia jest tylko wytworem wyobraźni bohaterów, zabawą autora z widzem. Może to kolejna fantazja Pierwszego Mężczyzny, jego ostatnia, niedokończona książka.

9mm

Tłumacz
Sowula, Katarzyna
Gatunek sztuki
Dramat
Obsada kobiet
Obsada mężczyzn
Postacie
Alfa Allmodio-33 lata, Pan Kleber-36 lat, Natalia Mlinek-27 lat, Bruno Vendetti-26 lat, Pani Vendetti- matka Bruna, Głos- duch młodszego brata Bruna
Czas akcji
sztuka rozgrywa się współcześnie, w ciągu kilku dni przed świętami Bożego Narodzenia
Miejsce akcji
hipermarket: sala monitoringu, biuro Pana Klebera, plac przed sklepem, magazyn; park; mieszkanie Pani Vendetti

Alfa Allmodio, czarny imigrant, pracuje jako szef ochrony w hipermarkecie. Jest sumienny i uczciwy. Chociaż zdobył sobie zaufanie i szacunek swojego przełożonego, Pana Klebera, boi się popełnić błędu i stracić pracę, żyje w strachu, nie podejmuje ryzyka. Czasem  jednak przymyka oko na drobne kradzieże w sklepie, których dokonuje jego przyjaciel Bruno Vendetti. Chce mu pomóc. Chłopak ma na utrzymaniu matkę i młodszego brata.
Pan Kleber jest kierownikiem hipermarketu. Pochodzi z biednej rodziny, ale ożenił się z bardzo bogatą kobietą. Jego teść robi teraz karierę polityczną, a zięć chce w przyszłości iść w jego ślady. Kleber lubi mieć wszystko pod kontrolą. Uważnie obserwuje co dzieje się w sklepie, dużo czasu spędza w sali monitoringu. Starannie sprawdza księgi handlowe. Nic nie może ujść jego uwadze. Twierdzi, że działalność marketingowa hipermarketu stymuluje popyt, ponieważ kreuje materialne marzenia dzieci i dorosłych, marzenia, które można spełnić, które są w zasięgu ręki. Po pracy Kleber uczy się strzelać w magazynach sklepu, pod czujnym okiem Alfy. Strzelanie go odpręża, relaksuje. Ma romans ze swoją sekretarką Natalią Mlinek.
Pewnego popołudnia w dziale zabawek młodszy brat Bruna Vendetti, przymierza kostium Supermana. Chciałby go mieć, ale rodziny nie stać na takie wydatki. Nie myśląc długo chłopak zakłada swoją bluzę i próbuje wyjść ze sklepu. Całe zdarzenie obserwuje na ekranie monitora Kleber. Reaguje natychmiast. Wzywa szefa ochrony i każe surowo i przykładnie ukarać chłopca. Alfa staje w jego obronie, ale Kleber jest nieugięty. Dzwoni na policję, która odwozi "złodzieja" do domu. Matka jest roztrzęsiona, starszy brat wściekły. Późnym wieczorem, kiedy Pani Vendetti krząta się w kuchni, jej młodszy syn wypada przez okno swojego pokoju. Ginie na miejscu. Nie wiadomo czy chciał popełnić samobójstwo czy był to tylko nieszczęśliwy wypadek. Ale zrozpaczona matka uważa, że to kierownik hipermarketu ponosi odpowiedzialność za śmierć chłopca. To przecież on upokorzył go przed rodziną i sąsiadami.
Bruno składa wizytę w biurze Klebera. Domaga się wysokiego odszkodowania. Chce zacząć z matką życie od nowa, przeprowadzić się do innego miasta. Zapomnieć. Kleber nie czuje się winny, ale oferuje rodzinie skromny bon towarowy jako pocieszenie. Bruno nie daje jednak za wygraną. Gromadzi materiały kompromitujące kierownika hipermarketu w oczach żony i teścia, co mogłoby definitywnie zniszczyć jego karierę. Kleber ulega wreszcie presji Vendettiego. Proponuje, że ułatwi mu kradzież sklepowego utargu, ponieważ sam nie dysponuje taką sumą pieniędzy. Potem sprawę zatuszuje. Kiedy Bruno pojawia się w umówionym miejscu, w sklepowym magazynie, Kleber ćwiczy właśnie strzelanie, z Alfą. Słysząc jego kroki, Kleber odwraca się i mierzy do mężczyzny z pistoletu. Zabija go kilkoma strzałami.  Chce uciec i zrzucić odpowiedzialność na Alfę. Jako szefowi ochrony wolno mu strzelać do "złodziei". Wtedy w Alfie coś pęka i zabija Klebera.

Realistyczne zdarzenia przeplatają się z filozoficznymi, onirycznymi rozmyślaniami Alfy. Mężczyzna marzy o tym, żeby świat zamarzł a ludzka rasa przestała istnieć, żeby skończyło się ludzkie nieszczęście, cierpienie, żeby zapanowała cisza. Do rozmyślań Alfy dołącza się czasem Głos-duch młodszego brata Bruna. Chłopak lata teraz jak Superman, jak płatek śniegu. Przygląda się światu, podziwia jego piękno, obserwuje ludzi. Jest wreszcie wolny i szczęśliwy. 
krótkie omówienie krytyczne:
Pod względem formalnym sztuka zbudowana jest z 31 przeplatających się scen.
Dramat Spychera zmusza do refleksji nad społeczeństwem konsumpcyjnym, w którym jednostka nie ma znaczenia, gdzie liczy się zysk, kariera, sukces, gdzie nie ma sentymentów. Po mimo wszystko jednak istnieją ludzie tacy jak Alfa, którzy tęsknią za wolnością, szczęściem, marzą o Bogu. Ale czy te idee są w dzisiejszym świecie możliwe?