hiszpański

Hiszpański dramatopisarz i malarz ur. 29 września 1916 w Guadalajarze,  zm. 29 kwietnia 2000 w Madrycie. Od dzieciństwa interesował się literaturą, szczególnie teatrem. Studiował w Szkole Sztuk Pięknych San Fernando w Madrycie i oskarżony o „wspieranie rebelii” przebywał w więzieniu od 1939 do 1946 roku. Tam poznał Miguela Hernándeza i nawiązali bliską przyjaźń. Po wyjściu na wolność zaczął współpracować z różnymi czasopismami jako rysownik i autor krótkich sztuk.

Jego debiut miał miejsce w 1949 roku wraz z publikacją Historia de una escalera (Historia schodów, 1949), sztuki, która zdobyła nagrodę Lope de Vega i odniosła ogromny sukces w Teatro Español w Madrycie. W latach 50. napisał i po raz pierwszy wystawił w Hiszpanii i za granicą dzieła tak znaczące w jego karierze literackiej, jak Tkacz snów (1951), Sygnał, na który trzeba czekać (1952), Prawie bajka (1953), Madrugada (1953), Hoy es Fiesta (1956) i Marzyciel dla ludu (1958). Pomimo kilku problemów z obowiązującą cenzurą, kontynuował premiery takich tytułów, jak Koncert świętego Owidiusza (1962), Przygoda w szarości (1954), Świetlik (1967) - który był wystawiany przez prawie dziewięć miesięcy - i Las Meninas , którego premiera w 1960 roku była bezprecedensowym sukcesem. Przygotował również wersje Hamleta, księcia Danii Szekspira i Matki Courage i jej dzieci Bertolta Brechta .

Później wygłosił serię wykładów na kilku amerykańskich uniwersytetach. W 1971 roku dołączył do Królewskiej Akademii Hiszpańskiej, a później został mianowany honorowym członkiem Círculo de Bellas Artes i Ateneo de Madrid. Należał również do różnych akademii, komitetów i stowarzyszeń w Ameryce, Portugalii, Niemczech i Francji.

We wczesnych latach demokracji w Hiszpanii nieustannie premierował swoje dzieła: Jueces en la noche (Sędziowie w nocy) (1979), Caimán (1981) i Diálogo secreto (1985), a także swoją wersję El pato silvestre (Dzika kaczka) Henrika Ibsena w 1982 roku. W 1986 roku otrzymał Nagrodę Miguela de Cervantesa za całą swoją karierę literacką. Swoje sukcesy w dziedzinie literatury łączył ze swoją inną wielką pasją: malarstwem. W 1993 roku opublikował Libro de estampas (Księga grafik), zbiór obrazów uzupełniony o wcześniej niepublikowane teksty autora. W 1997 r. opublikowano jego najnowsze dzieło Misión al pueblo desierto (Misja do opuszczonego miasta), którego premiera odbyła się w Madrycie dwa lata później. W 1998 r. został mianowany honorowym prezesem Theatre Promotion Foundation.

Antoni Buero Vallejo zmarł w Madrycie 29 kwietnia 2000 r., a siedem lat później, 15 października 2007 r., Bibliotece Instytutu Cervantesa w Bordeaux nadano imię Antonia Buero Vallejo.

Ur. 13 kwietnia 1926, zm. 2 listopada 2016. Był chilijskim pisarzem i dramaturgiem. Urodził się w Santiago, w rodzinie niemieckich imigrantów z klasy średniej. W dzieciństwie, kiedy dużo chorował, zwrócił się ku czytaniu. Aby uciec od nudy związanej z chorobą i byciem przykutym do łóżka, czytał klasykę światowej literatury. W wieku 16 lat napisał swoją pierwszą powieść: El Ocaso. Wolff ukończył inżynierię chemiczną na Universidad Católica de Chile, a następnie studiował sztuki sceniczne na Uniwersytecie Yale w New Haven, Connecticut. Podobnie jak wielu jego rówieśników w latach 50., swoją karierę rozpoczął w studenckim teatrze, który stanowił wówczas alternatywę dla teatru komercyjnego. Od 1979 roku był profesorem Katolickiego Uniwersytetu w Chile. Kilkakrotnie otrzymał nagrodę Premio Municipal de Teatro. W 1983 roku został głównym członkiem Chilijskiej Akademii Językowej. Jego teksty zostały opublikowane w 29 krajach i przetłumaczone na 19 różnych języków. Po śmierci żony w wypadku samochodowym w 1995 roku Wolff przestał pisać na około pięć lat. W 2013 roku otrzymał chilijską Narodową Nagrodę w dziedzinie sztuk performatywnych i audiowizualnych.
 

Ur. 1947 w Urugwaju dramatopisarka, reżyserka, aktorka, wykładowczyni i scenarzystka. Ponad dwadzieścia jej sztuk miało premierę m.in. w Madrycie, Barcelonie, Bilbao, Montevideo, Meksyku, Buenos Aires i w Londynie, zarówno w teatrach prywatnych, jak i publicznych (Centro Dramático Nacional, Teatro Español, Teatro Arriaga). Dzięki tytułom takim jak La Realidad (Rzeczywistość), Carne viva, Los dramáticos orígenes de las galaxias espirales czy Un tercer lugar (Trzecie miejsce) stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych i interesujących głosów we współczesnej dramaturgii hiszpańskiej. Od 2014 roku wielokrotnie nominowana była do nagrody za najlepszy tekst dramatyczny Premios Max. W 2018 była także finalistką najważniejszej nagrody dramaturgicznej w Hiszpanii - Premio Valle-Inclán. Jej ostatni tekst, La omisión del si bemol tres, również zdobył wiele nominacji. W maju tego roku w Teatrze Valle Inclán (Centro Dramático Nacional) w Madrycie można było obejrzeć jej sztukę pt. Canción para volver a casa, która swoją premierę miała na Festiwalu Grec w Barcelonie w 2019 r. Sztuka ta została wyreżyserowana przez kolektyw T de Teatre. Jej sztuki tłumaczone były na wiele języków m.in. na kataloński, baskijski, angielski, francuski, niemiecki, włoski, grecki, rumuński, japoński, a teraz także i polski. Ukończyła filozofię i nauki społeczne. Interesuje się pedagogiką teatru. Od ponad dwudziestu lat regularnie zajmuje się szkoleniem aktorów zawodowych. Prowadziła kursy w całej Hiszpanii (Madryt, Barcelona, Sewilla, Bilbao, Walencia, Málaga, Huelva, Cuenca) oraz za granicą (Buenos Aires, Montevideo, Meksyk, Miami, Rzym, Londyn).

Dramatopisarz i reżyser francusko-urugwajski (ur. 30 grudnia 1971). Najbardziej znany na świecie autor autofikcji teatralnych. Dzieciństwo i okres dorastania spędził w Montevideo, obecnie mieszka w Paryżu. Po ukończeniu filologii klasycznej poświęcił się twórczości literackiej i reżyserii teatralnej. Był uczniem wybitnych osobowości ze świata teatru urugwajskiego (Atahualpa del Cioppo, Antonio Taco Larreta, Nelly Goitiño) i brazylijskiego (Aderbal Freire Filho).

Jego sztuki były wielokrotnie nagradzane, zdobył m.in. Urugwajską Nagrodę Dramaturgiczną (Premio Nacional de Dramaturgia del Uruguay), Nagrodę Dramaturgiczną Montevideo (Premio de Dramaturgia de la Intendencia de Montevideo), Nagrodę Narodowego Funduszu Teatralnego Urugwaju (Premio del Fondo Nacional de Teatro), Nagrodę Florencio dla Najlepszego Dramaturga przyznawaną przez Stowarzyszenie Krytyków Teatralnych Urugwaju (Premio Florencio al Mejor Dramaturgo), Międzynarodową Nagrodę kubańskiej instytucji kulturalnej Casa de las Américas (Premio Internacional Casa de las Américas) i Nagrodę Teatralną dla Najlepszego Tekstu w Grecji (Theatre Award for the Best Text in Greece).

W latach 2017 i 2020 jego autofikcje Tebas Land i La ira de Narciso (Gniew Narcyza) otrzymały w Londynie prestiżowe nagrody The OffWestEnd Theatre Awards. Jego twórczość weszła do repertuaru urugwajskiego teatru narodowego w Montevideo – Comedia Nacional. W 2003 roku wystawiono tam .45’, w 2007 Kiev (Kijów), a w 2022 El salto de Darwin (Skok Darwina). Do jego najbardziej znanych utworów należą: Slaughter (Rzeź), .45’, Kiev (Kijów), Barbarie (Barbarzyństwo), Kassandra (Kasandra), El salto de Darwin (Skok Darwina), Tebas Land, Ostia, La ira de Narciso, El bramido de Düsseldorf (Ryk Düsseldorfu), Cuando pases sobre mi tumba (Kiedy przyjdziesz na mój grób), Tráfico (Handel) i Tierra (Ziemia).

Wiele sztuk Sergia Blanco miało premiery w jego rodzimym Urugwaju, a także poza jego granicami. Większość została przetłumaczona na języki obce i opublikowana w szeregu krajów Europy i Ameryki Południowej. W marcu 2022 roku w słynnym Piccolo Teatro w Mediolanie odbyła się premiera autofikcji Zoo, uzyskując w Urugwaju nagrodę dla najlepszego spektaklu zagranicznego, a w grudniu tego samego roku Blanco został uhonorowany w kraju pochodzenia Srebrną Nagrodą Morosoli (Premio Morosoli de Plata) za swoją twórczość artystyczną. Na przestrzeni ostatnich lat jego spektakle gościły w programach festiwali teatralnych na całym świecie, a jego utwory pokazywano na scenach pięciu kontynentów. Czyni go to jednym z najchętniej wystawianych dramatopisarzy hiszpańskojęzycznych obecnych czasów.

Ur. w 1964 r. w Kordobie dramaturg, reżyser, autor trzech powieści, od 2004 do 2011 roku dyrektor teatru im. Lope de Vegi w Sewilli. Autor takich sztuk jak Kroki (Pasos), Yo Satán, Los Borrachos, Patadas, La oreja izquierda de Van Gogh. Bardzo ceniony w Hiszpanii, wiele jego sztuk było nagradzanych na konkursach dramaturgicznych, a także tłumaczonych na kataloński, angielski, francuski, portugalski, arabski, rumuński i włoski.

Po ukończeniu dziennikarstwa i nauk humanistycznych na Universidad Complutense w Madrycie przez długi czas był dziennikarzem prasowym i telewizyjnym (obecnie redaktor naczelny Serwisu Informacyjnego w Euskal Telebista), wykładał na uczelni. Opublikował dwie powieści i jedno opowiadanie. Jest też autorem librett do przedstawień muzycznych i sztuk teatralnych. Za La vida imposible de Marilyn (Zatrute życie Marilyn) otrzymał w 1991 roku nagrodę Calderona de la Barca, a rok wcześniej nagrodę im. Francisco Avellaneda Rządu Baskijskiego za Un hombre muy enamorado (Zakochanego do szaleństwa). W 2000 roku został uhonorowany "Srebrnym Piórem" na festiwalu książki w Bilbao za całokształt twórczości.

Sztuki reprezentowane przez ADiT:

Zakochany do szaleństwa

Zatrute życie Marilyn

Hiszpański autor i reżyser (właśc. Juan Carlos Blanco García) ur. 1974 w Barcelonie. Wielokrotnie nagradzany za sztuki: La caja Pilcik, Llueven vacas, Achicorias, Galimatías, Origami, La extraordinaria muerte de Ulrike M. i Noel Road 25: a genius like us. Pisze również powieści, opowiadania, scenariusze filmowe i wiersze. Od 2009 prowadzi własną rubrykę w "Artez", miesięczniku zajmującym się teatrem. Jego sztuki wystawiane były w Hiszpanii, Czechach, Panamie.

Sztuki reprezentowane przez ADiT:

Origami

Urodził się w 1965 roku w Madrycie. Z wykształcenia jest matematykiem i doktorem filozofii, rozprawę doktorską poświęcił twórczości Waltera Benjamina. Studiował w Münsterze, Berlinie i Paryżu. Jest autorem ponad trzydziestu dramatów pełnospektaklowych (ich wybór można znaleźć w hiszpańskojęzycznej antologii Teatro 1989-2014), a także miniatur, adaptacji i esejów (Elipses, 2016). Od 2012 roku reżyseruje własne sztuki, wśród nich Kartografa, którego akcja rozgrywa się w Warszawie. Kieruje rocznym kursem mistrzowskim „Máster de Formación Permanente en Creación Teatral” na Uniwersytecie Karola III w Madrycie. Jest laureatem licznych nagród, m.in.: Narodowej Nagrody Teatralnej (2007), Nagrody Max dla najlepszego dramatopisarza (2006, 2008, 2009), Narodowej Nagrody w dziedzinie Literatury Dramatycznej (2013) oraz Nagrody Księżnej Asturii (2022). Jego sztuki były wystawiane w wielu krajach Europy i Ameryki Łacińskiej, w Stanach Zjednoczonych, w Australii. Przetłumaczono je na ponad trzydzieści języków. Od roku 2018 jest członkiem prestiżowej Hiszpańskiej Akademii Królewskiej, w której zajmuje fotel „M”. Od 2022 roku jest dyrektorem artystycznym madryckiego Teatro de La Abadía.

Himmelweg - druk w Dialogu nr 1/2010

1898-1936, hiszpański poeta i dramaturg; był także malarzem, pianistą i kompozytorem. Symbol Pokolenia '27. W latach 1929-1930 odbył podróż do USA i na Kubę, która zainspirowała go do wydania tomiku Poeta en Nueva York. Za swoją pierwszą sztukę uznał wystawioną w roku 1927 Mariana Pineda. W latach 1931-1936, do wybuchu wojny domowej, zajmował się reżyserią teatralną, aktorstwem, wtedy też napisał swoje najgłośniejsze sztuki: Krwawe gody (1933), Panna Rosita czyli język kwiatów (1935), Dom Bernardy Alba (1936), Czarująca szewcowa (1930), Yerma (1934). Został zamordowany przez skrajnie prawicową bojówkę na początku hiszpańskiej wojny domowej.