język polskijęzyk angielski

Payne, Nick

Payne, Nick

Brytyjski dramatopisarz. Gdzie jest... jeśli jest? (If There Is...) to jego pierwsza sztuka. Otrzymał za nią George Devine Award - znaczącą nagrodę dla najbardziej obiecującego dramatopisarza, a prapremiera światowa odbyła się w roku 2009 w Bush Theatre. Kolejna premiera w Nowym Jorku przyniosła autorowi spory rozgłos.

Incognito

Autor
Tłumacz
Birden, Rubi
Gatunek sztuki
Dramat
Obsada kobiet
Obsada mężczyzn
Szczegóły obsady
w sztuce występuje 21 postaci, które mogą być zagrane przez minimum 4 aktorów (role dla kobiety ok. 40 lat, kobiety 20-30 lat, mężczyzny ok. 40 lat oraz mężczyzny 20-30 lat)
Prapremiera
koprodukcja Live Theater, nabokov, High Tide Theatre Festival, we współpracy z North Wall Arts Centre w Oksfordzie (wiosna 2014), później grana m.in. w The Bush Theatre w Londynie oraz jako produkcja Manhattan Theatre Club w Nowym Jorku

Bodaj największą zagadką wszech czasów jest szarawa, galaretowata masa ważąca niewiele ponad kilogram. Mózg zawiaduje całym organizmem. Mogłoby się wydawać, że mechanizm działania owego organu jest od dawna znany, ale do tej pory zdarzają się przypadki, które wprawiają neurologów w zdumienie. Mózg Alberta Einsteina stał się obiektem fascynacji wszystkich patologów na świecie. Ale i przypadek niejakiego Henry’ego, któremu w czasie zabiegu uszkodzono ośrodek pamięci krótkotrwałej, prowokuje do zadawania fundamentalnych pytań dotyczących ludzkiej tożsamości. Utwór brytyjskiego autora to neuronalna poezja, pełna nawiązań do nauk przyrodniczych, lecz wciąż stawiająca na pierwszym miejscu człowieka jako istotę społeczną.

Dramat Nicka Payne’a, w Polsce znanego z Konstelacji (które notabene również wykorzystywały background naukowy do opowiedzenia o relacjach międzyludzkich), rozgrywa się na kilku planach czasowych. Jedne historie są rozbudowane, inne zaledwie epizodyczne, pojawiające się jako anegdota w rozmowach bohaterów. Mózg, by zinterpretować postrzegane zjawisko, dąży do zintegrowania rozbitych elementów – podobnie czytelnik scala poszczególne strzępki opowieści, by znaleźć paralele i zbudować spójną historię. W Incognito istnieją dwa główne filary narracji. Patolog o nazwisku Harvey kradnie mózg zmarłego niedawno Einsteina i przechowuje go w słoiku, pragnąc odkryć źródło geniuszu. Fascynacji nie podziela córka profesora, która z pogardą wspomina, że „traktował rodzinę jak psa”. Kilkadziesiąt lat później neurobiolożka Martha odkrywa na nowo swoją tożsamość, zakochując się w młodszej od siebie kobiecie i odkrywając prawdę o swojej rodzinie – tropy wiodą do niejakiego Henry’ego, człowieka żyjącego w stanie wiecznej amnezji (czy amnezja oznacza wolność, zdjęcie brzemienia życiowych błędów? – pyta retorycznie jedna z bohaterek). Zamrożony w przeszłości Henry wciąż wierzy w to, że uda mu się spotkać z żoną – jednak Margaret nie żyje od wielu lat. Poszczególne historie łączą się w wielką opowieść o nieprzewidywalnej dynamice relacji międzyludzkich – a jednocześnie o przedziwnej powtarzalności pewnych schematów. I o poszukiwaniu czegoś, co można by nazwać „pierwiastkiem duszy”.

 

Gdzie jest... jeśli jest?

Autor
Tytuł oryginalny
If There Is I Haven't Found It Yet
Tłumacz
Plisz-Góral, Bogusława
Gatunek sztuki
Dramat
Obsada kobiet
Obsada mężczyzn
Szczegóły
Komediodramat; Payne otrzymał za tę sztukę George Devine Award
Prapremiera
2009 r., Bush Theatre, Londyn; 2012 w nowojorskim Laura Pels Theatre (Jake Gyllenhaal w roli Terry'ego)

Anna ma 15 lat i sporą nadwagę. Życie w gronie rówieśników nie jest dla niej łatwe, dlatego jej matka Fiona przenosi dziewczynę do szkoły, w której sama jest nauczycielką. Ten nadopiekuńczy gest jest na tyle niefortunny, że w nowej szkole dziewczynka jeszcze szybciej popada w konflikt z koleżankami i zostaje zawieszona w prawach ucznia. W tym samym czasie rodziców Anny odwiedza brat ojca - wuj Terry. Terry jest wiecznym młodzieńcem, hippisem, outsiderem. Język, którym się posługuje, to mieszanka wulgaryzmów i kolokwializmów, za którymi usiłuje ukryć swoją wrażliwość. Terry w głębi duszy marzy o spokojnej przystani u boku jedynej kobiety, jaka kiedykolwiek potraktowała go poważnie – Rachel, kuzynki Fiony. Choć wydaje się być całkowitym przeciwieństwem swojego poukładanego brata Georga, widzi, jak bardzo tamten ucieka od życia poświęcając się całkowicie ochronie Ziemi przed efektem cieplarnianym. "Walczysz o ratunek dla Ziemi, a tracisz rodzinę" - wypomina mu brat. Terry i Anna szybko znajdują wspólny język. Terry nieporadnie próbuje pomóc Annie, co skutkuje kolejną aferą w szkole. Niestety Terry i Anna nawet razem nie są w stanie "oswoić" świata. Anna podcina sobie żyły.

Czy samobójczy gest Anny obudzi najbliższe jej osoby?

 

  • Nick Payne otrzymał za tę sztukę George Devine Award - znaczącą nagrodę dla najbardziej obiecującego dramatopisarza.